Düzenleme ve son okuma

Neden üç okuma bir okumadan ucuza gelir

Her turun bir sorusu vardır ve yalnızca o soru. Birincisi neyin taşınması ya da gitmesi gerektiğini sorar. İkincisi bu cümlenin nasıl daha hafif söyleneceğini sorar. Üçüncüsü geriye hangi mekanik hataların kaldığını sorar. Üç soru, üç okuma.

Nedeni titizlik değil tasarruf. Hepsini birlikte yaparsanız, yapı turunun tamamen sileceği bir cümleye yarım saat harcarsınız. Bu kayıp görünür. İkinci kayıp daha gizli ve daha kötü: virgül arayan bir göz, üçüncü paragrafın önce gelmesi gerektiğini görmez. Dikkat sınırlı bir kaynaktır ve her tur onun tamamını tek bir şeye harcar.

Düzenleme ve son okuma iki ayrı iştir ve ayrı adlar boşuna taşımazlar. Düzenleme karar verir: bu paragraf kalsın mı gitsin mi, bu nokta burada mı söylensin başka yerde mi. Son okuma eşleştirir: bu kelime şu kelimeyle aynı mı, bu sayı şununla aynı biçimde mi yazılmış. İlki yargı ister, ikincisi titizlik.

Uygulaması zor ve buna değer pratik bir kural var: her turda yalnızca o turun işine izin verilir. Yapı turu sırasında gözünüze bir yazım hatası ilişirse düzeltmeyin; işaretleyin ve geçin. Yüzeyi onarmaya başladığınız anda yapı turundan çıkmışsınızdır ve o zihin durumuna dönmek dakikalar alır.

Yapı turu: ne taşınır ve ne gider

Bu turda silebilir ve taşıyabilirsiniz. Cilalayamazsınız. Dört soru yeter.

Ana cevap ilk iki cümlede veriliyor mu? Yalnızca ilk paragrafı okuyan biri cevabı alamıyorsa metin tersten kurulmuştur. Bu, Farsça yazıdaki en yaygın yapı hatasıdır ve yaygın olmasının bir nedeni var: yazar cevaba kendi ulaşma yolunu kaydeder, okuyucunun yolunu değil.

Her başlık kendi bölümünü taşıyor mu? Altında iki paragraf genel laf olan bir başlık bölüm değildir; ya doldurulmalı ya da komşusuyla birleştirilmelidir. Dokuz başlığı ve dokuz iki satırlık paragrafı olan bir metin makale değil, listedir.

Yalnızca sonra ne geleceğini duyuran bir paragraf var mı? Silin. "Şimdi bu konuyu ele alacağız" okuyucuya bir sonraki başlığın vermediği hiçbir şeyi vermez.

Ve en zoru sona: hiçbir şey kaybetmeden ne silinebilir? Cevabınız "hiçbir şey" ise henüz doğru bakmamışsınızdır. Neredeyse her taslakta yazarın sevdiği ve metnin onsuz daha iyi olduğu bir paragraf vardır.

Cümle turu: Farsça nerede ağırlaşır

Yazılı Farsçanın bürokratik bir kayıt yönünde çekimi vardır ve düzenlenmemiş metin genelde ona düşer. Dört kalıp diğerlerinden çok tekrarlanır.

Basiti varken ağır fiil. "İnceleme işlemine tabi tutuldu", üç fazla kelimeyle "incelendi" demektir. Bu neredeyse körlemesine onarılabilir ve metin hafifler.

İsim zincirleri. Beş ismi birbirine dizen bir cümle, okuyucuyu hangisinin özne olduğunu öğrenmek için sona kadar beklemeye zorlar. Kırmak basit: isimlerden birini fiile çevirin.

Öznenin bilindiği yerde edilgen çatı. Kararı siz aldıysanız "bir karar alındı" saklanmaktır. Biri bir şey yaptıysa kimin yaptığını yazın.

Ve süs. Hiçbir şeyi ölçmeyen ve yalnızca yer kaplayan sıfatlar. Basit test: sıfatı silin ve cümlenin ne kaybettiğine bakın. Hiçbir şey kaybetmediyse silmek doğruydu.

Bu tura ait ve sık unutulan bir iş daha var: terimleri tutarlı kılmak. İkinci paragrafta "kullanıcı", dokuzuncuda "izleyici" yazdıysanız ve aynı şeyi kastediyorsanız, birini seçip her yerde onu kullanın. Bu hem okuyucuya yardım eder hem de sayfanın ne hakkında olduğunu anlamak için metni okuyan tarayıcılara.

Yüzey turu: gözün görmediği hatalar

Bu tur en kısasıdır ve okuyucunun yazarın özeni hakkında çıkardığı sonucun çoğunu taşır. Beş sınıf ve beşi de Farsçada yaygın.

Boşluklar. Yarım boşluğun yeri, ikili boşluklar, noktadan ve virgülden önceki boşluk. Göz bunları iki okumadan sonra görmeyi bırakır, çünkü beyin kelimenin şeklini tanır ve ayrıntısını yeniden kurar.

Rakam tutarlılığı. Ya her yerde Farsça rakam ya her yerde Latin. Bir paragrafta Farsça, sonrakinde Latin rakam taşıyan bir metin, okuyucu nedenini söyleyemese bile özensiz okunur.

Farsça metinde Arapça harf biçimleri. Arapça ye, Arapça kef ve yuvarlak te ile elif ve vav üzerindeki hemzeli biçimler. Ekranda doğru harfe neredeyse benzerler ve aramada, sıralamada ve metin eşleştirmede farklı davranırlar. Farkın tipografik nedeni ve her birinin doğru biçimi Farsça tipografi dersinde; bu dersin işi ise onları bitmiş bir metinde bulmak.

Görünmez karakterler. Bölünmeyen boşluk, yumuşak tire, yön denetim karakterleri. Bunları görmezsiniz çünkü görünür değillerdir ve kopyalamayla gelirler.

Ve kendi kendine değişen noktalama. Uzun tire, tek karakter hâlindeki üç nokta, kıvrık tırnaklar. Bunların hiçbirini kimse yazmadı; bir editör ya da tarayıcı ekledi.

Ve bu tura ait olup listeden sık düşen bir denetim: her bağlantıyı açın. Düzenlenmiş bir metin, paragraflar taşınırken adresi kırpılmış, artık var olmayan bir sayfaya giden ya da bağlantı metni hedefiyle uyuşmayan bağlantılar taşır. Bu da mekaniktir ve daha erken değil bu aşamada yapılır, çünkü yapı oturmadan hangi bağlantıların kalacağını bilmezsiniz.

Sonuncusu beş sınıfın da ana kaynağını ele veriyor: kopyalama. İşlenmiş bir sayfadan, bir Word dosyasından ya da bir sohbet penceresinden kopyalanan metin bu karakterleri beraberinde getirir. Kendimize koyduğumuz kural basit: işlenmiş bir sayfadan parça kopyalamayın, kaynaktan alın ya da yeniden yazın.

Makineye ne devredilebilir

Buradaki paylaşım temizdir ve beceriyle değil, işin türüyle ilgilidir. Bir makine saymada, eşleştirmede ve tutarsızlık bulmada her insandan daha titizdir ve yorulmaz. Bir insan, bir cümlenin ne söylemeye çalıştığına karar vermede rakipsizdir.

Yani yüzey turu neredeyse tamamen devredilebilir, yapı turu neredeyse hiç. Cümle turu arada durur: makine ağır fiilin nerede oturduğunu ve bir terimin iki biçimde yazıldığını söyleyebilir, ama hangisinin doğru olduğunu söyleyemez, çünkü o karar kiminle konuştuğunuza bağlıdır.

Ve kendi aracımıza yazılmış, tekrarlanmaya değer bir sınır: makinenin sorunu bulduğu ve düzeltmesine izin verilmediği bir yer vardır. Otomatik bir düzeltici görünmez bir karakteri silebilir ve bunda haklıdır. Ama o karakter en baştan silinmiş ve iki kelime kaynaşmışsa, araç sorunun nerede olduğunu bilir ve boşluğun kelimenin neresine geleceğini bilmez; onu bir insan koymalıdır. Bu sınırı her geçtiğinizde otomatik onarım hatayı başka bir yere taşır ve siz görmezsiniz, çünkü onarılmış görünür.

Bir başkasının metnini okumak

Metin sizin değilse tek bir kural her şeyi çözer: hatayı düzeltin, zevki sorun. Eksik bir boşluk, tutarsız bir sayı ve iki biçimde yazılmış bir terim hatadır ve onları düzeltirsiniz. Sizin başka türlü kuracağınız bir cümle hata değildir ve onu sorarsınız. Sınır basit görünür ve pratikte, yazarın geri döndüğü editörle dönmediği editör arasındaki bütün fark budur.

Teslimin biçimi de önemli. Metni değişiklikler uygulanmış ve görünmez hâlde geri vermeyin; onları görünür biçimde geri verin, ister değişiklik takibiyle ister ayrı bir listeyle. Neyin değiştiğini bilmeyen bir yazar aynı hatayı bir dahaki sefere tekrarlar, çünkü onu hiç görmedi.

Ve çok zaman kazandıran bir alışkanlık: soruları düzeltmelerden ayırın. Düzeltmeleri uygulayın ve yanına kısa bir soru listesi bırakın. İkisi karışırsa yazar, nerede karar beklendiğini bulmak için metnin tamamını okumak zorunda kalır ve gözden geçirmenin ertelendiği, metnin hatasıyla yayımlandığı yer tam olarak orasıdır.