Bilgisayar türleri

Bilgisayarları neye göre ayırmalıyız?

Mağazada gördüğünüz liste bir sınıflandırma değil, bir raf planıdır. Oyun, ofis, öğrenci. Bu adlar size bir makinenin diğerinden nasıl ayrıldığını söylemez; satıcının onu kime satmak istediğini söyler.

Gerçek bir sınıflandırmayı iki soru üretir. Birincisi, makine aynı anda kaç kişiye hizmet ediyor. İkincisi, kaç farklı işi yapmasına izin var. Bir dizüstü tek kişiye hizmet eder ve elinden her iş gelir. Bir sunucu o anda kapısını çalan herkese hizmet eder ve genellikle yalnızca birkaç belirli işi yapar. Evinizdeki internet modemi tek bir iş yapar ve ömrünün sonuna kadar aynı tek işi yapmayı sürdürür.

Bu iki soru size üç ana sınıf verir: kişisel, paylaşılan ve gömülü. Bir de daha eski bir sınıf var, ana bilgisayar: tarihini Bilgisayar Tarihi Müzesi'nin sakladığı büyük kurumsal makineler. Bankaların ve büyük kuruluşların dışında bunlarla yakından çalışan pek az kişi var.

Kişisel bilgisayarlar: masaüstü, dizüstü, tablet, telefon

Tek bir şeyin dört biçimi. Dördü de tek bir kişi için yapıldı; onları ayıran şey nerede kullanıldıkları ve ne kadar kurcalanabildikleri.

Masaüstü, yani masanın yanındaki kutu, yerinden kımıldamaz ve prizden beslenir. Bu yüzden parçaları daha büyük ve daha sıcak olabilir; bu yüzden aynı parayla genellikle bir dizüstünden güçlü çıkar. Bozulan parça da tek başına değiştirilir.

Dizüstü, aynı şeyin katlanmış ve bataryalanmış hâlidir. Bu taşınabilirliğin bedelini iki yerde ödersiniz: fiyat ve onarılabilirlik. Bugünkü pek çok modelde bellek ve batarya anakarta yapışıktır ve bunları değiştirmek her teknisyenin işi değildir.

Tablet ve telefon tek bir ailedir: dokunmatik ekran, uygulama mağazası olan bir işletim sistemi ve üreticinin belirlediği izinli işler listesi. Bunlar tüketmek için mükemmeldir; yani okumak, izlemek, yanıt vermek. Üretmek için, yani uzun yazmak ve aynı anda birkaç pencerede çalışmak için hâlâ geridedirler ve tablete klavye takmak bunu tümüyle çözmez.

Dördünde de geçerli basit bir kural var: makine ne kadar çok taşınırsa, o kadar çok ödersiniz ve o kadar az onarabilirsiniz.

Sunucu tam olarak nedir?

Herkesin adını duyduğu sunucu bir süper bilgisayar değildir. Farklı bir işi olan bir bilgisayardır: kapanmaz ve kapısını çalan herkese yanıt verir.

Onu sizin dizüstünüzden ayıran şey güç değil, üç alışkanlıktır. Birincisi, hiç kapanmaz; bu yüzden parçaları birkaç dakikalık zirve için değil, kesintisiz çalışma için seçilmiştir. İkincisi, ekranı ve klavyesi yoktur, uzaktan komut yazılarak yönetilir. Üçüncüsü, aynı anda birkaç kişi onu kullanır ve işinin büyük bölümü hiçbirinin diğerlerini fark etmemesini sağlamaktır.

Bir web sitesini açtığınızda tarayıcınız bunlardan biriyle konuşuyordur. Bir sitenin üzerinde oturduğu bilgisayarın daha kesin adı web sunucusudur ve tam tanımı MDN belgelerinde durur. Kendi sitenizi kurmak isterseniz, bütün bir sunucu satın almak yerine genellikle birinden bir dilim kiralarsınız; o dilimin adı barındırmadır ve türleri arasındaki farkları barındırma rehberimiz açıyor.

Bilgisayarların çoğunu neden hiç görmezsiniz?

Çevrenize bir bakın. Modem, dükkândaki kart okuyucu, güvenlik kamerası, programlı çamaşır makinesi, otomobil, asansör. Her birinin içinde tek bir program çalıştıran küçük bir bilgisayar oturur ve ömrünün sonuna kadar başka hiçbir şey çalıştırmayacaktır. Bu sınıfın adı gömülü bilgisayardır.

Bunun için size bir sayı vermeyeceğiz, çünkü güvenilir bir sayımız yok. Ama akıl yürütmesi basit: sıradan bir evde insanların bilgisayar dediği bir ya da iki cihaz vardır ve içinde çip taşıyan, kimsenin bilgisayar demediği birkaç cihaz daha. Yani hayatınızdaki bilgisayarların çoğu, üzerinde bu ad yazmayanlardır.

Bunlardan birini elinize alıp bakmak isterseniz, Arduino kartı tam bunun için yapıldı: bir kartın üstünde, tek bir programı alıp tekrarlayan küçük bir bilgisayar. Arduino'nun kendi belgeleri en sade açıklamayı taşıyor ve bu sınıfı anlamak için herhangi bir kitap tanımından iyidir.

Bu sınıf neden önemli? Çünkü dizüstü için bildiğiniz kurallar bunlar için de geçerlidir ve kimse onları düşünmez. Varsayılan parolası hiç değiştirilmemiş bir modem, parolası internette yayımlanmış, internete bağlı bir bilgisayardır.

Yaptığınız iş için hangisi gerekiyor?

Bir görüş, sonra da bu görüşün tutmadığı üç yer.

Bunu okuyanların çoğu için yanıt orta seviye bir dizüstü ve fazlası değil. Sebebi şu: günlük işte darboğaz neredeyse hiçbir zaman işlemci değildir; az bellek ve yavaş disktir. Daha pahalı bir işlemciye harcanan fazladan para, tarayıcı açmakta, yazmakta ve video izlemekte hiç görünmez.

Şimdi görüşün yanlış çıktığı üç yer. Video kurguluyorsanız ya da 3B dosyalarla çalışıyorsanız, donanım gerçekten darboğazdır ve bu söylenenlerin sizinle ilgisi yoktur. Bütün işiniz tarayıcıda geçiyorsa ve sürekli yoldaysanız, dizüstüne hiç ihtiyacınız olmayabilir. Makine masada sabit duracaksa, masaüstü aynı parayla size daha fazlasını verir ve gelecek yıl yükseltilebilir.

Sıradaki adım, bu makinelerin içinde ne olduğuna ve hızı gerçekte hangi parçanın belirlediğine bakmak. Yanıt genellikle reklamda en büyük puntoyla yazılan parça değildir.