آموزش کار با ChatGPT

اولین جلسه: از باز کردن صفحه تا جوابی که به درد بخورد

اولین کاری که تازه واردها می کنند و نباید بکنند این است: یک سوال یک خطی می نویسند، جواب کلی می گیرند و نتیجه می گیرند این ابزار به درد کارشان نمی خورد. جواب کلی گرفتید چون سوال کلی دادید. مدل چیزی جز آنچه در گفتگو نوشته اید نمی بیند.

جلسه اول را با یک کار واقعی شروع کنید، نه با آزمایش. کاری که همین هفته باید انجامش می دادید: یک متن معرفی خدمات، یک جواب به مشتری که سه بار پرسیده، یک فهرست از چیزهایی که در پیش فاکتور جا افتاده. کار واقعی به شما نشان می دهد ابزار کجا کمک می کند و کجا وقت تلف می کند؛ آزمایش فقط جواب های قشنگ تولید می کند.

در همان پیام اول چهار چیز را بنویسید و بس: کار چیست، برای چه کسی است، چه محدودیتی دارد، و خروجی را در چه قالبی می خواهید. مثال: «متن معرفی خدمات تعمیر لپ تاپ برای صفحه اول سایت. مخاطب صاحب کسب و کار کوچک است که وقت فنی خواندن ندارد. حداکثر صد و بیست کلمه. هیچ قولی درباره زمان تحویل نده. خروجی: دو نسخه با لحن متفاوت.» همین چهار خط، فاصله بین یک جواب بی مصرف و یک پیش نویس قابل ویرایش است.

بعد از جواب اول، ویرایش کنید و گفتگو را نبندید. بگویید نسخه دوم بهتر بود ولی جمله سومش شعاری است، و بخواهید همان را بازنویسی کند. هر بار که یک اصلاح می نویسید، آن اصلاح داخل گفتگو می ماند و جواب های بعدی آن را می بینند. کسی که ده گفتگوی جدا باز می کند، ده بار از صفر شروع کرده است.

یک عادت که از روز اول ارزش دارد: خروجی را جایی بیرون از چت نگه دارید. گفتگو تاریخچه است، نه بایگانی کار شما. اگر متنی به دردتان خورد، همان لحظه در فایل خودتان بچسبانید.

چهار چیزی که با هر بار عوض شدن ظاهر، سر جایشان می مانند

هر آموزشی که دکمه ها را شرح بدهد، شش ماه بعد غلط است. چیزی که غلط نمی شود، چهار مفهوم زیر است؛ در هر ابزار گفتگو محور اسمشان فرق می کند و کارشان یکی است. اگر اینها را بفهمید، هر تغییری در رابط کاربری برایتان فقط جا به جا شدن یک دکمه است.

گفتگو ظرف کار است. هر گفتگو یک پرونده جداست و چیزی از گفتگوی دیگر نمی داند. قاعده عملی: یک کار، یک گفتگو. اگر وسط نوشتن متن سایت، سوال بی ربطی درباره فرمول اکسل بپرسید، آن سوال هم بخشی از پرونده می شود و در جواب های بعدی اثر می گذارد.

زمینه همان چیزی است که مدل هر نوبت از اول می خواند. برخلاف تصور رایج، مدل چیزی را «به خاطر نمی سپارد»؛ کل گفتگو دوباره جلویش گذاشته می شود. دو نتیجه عملی دارد: گفتگوی خیلی طولانی کند و گران می شود و مدل شروع می کند به نادیده گرفتن چیزهایی که اول گفته بودید، و هر چیزی که یک بار داخل گفتگو نوشتید تا آخر همان گفتگو با شماست. شرح کاملش در درس مدل زبانی بزرگ است.

پیوست یعنی فایلی که به گفتگو می دهید. فایل خوانده می شود، ولی به دانش دائمی مدل تبدیل نمی شود: در گفتگوی بعدی وجود ندارد. و مهم تر از آن، پیوست دقیقا همان جایی است که آدم ها بی حواس اطلاعات مشتری را بیرون می فرستند؛ فایل قرارداد و لیست شماره تماس، دو نمونه پرتکرار.

دستور همیشگی تنظیمی است که به همه گفتگوها سنجاق می شود: چه کسی هستید، برای چه کسی می نویسید، چه چیزی را هرگز نگوید. این تنها جایی است که یک بار می نویسید و همیشه اثر دارد، و دقیقا به همین دلیل بیشترین بازده را دارد. پایین همین صفحه، در بخش مسیر سریع، یک قالب آماده برایش هست.

پنج کاری که همین امروز می شود سپرد، با پرامپت آماده

این پنج تا را انتخاب کرده ایم چون در کار فریلنسر و کسب و کار کوچک ایرانی هفته ای چند بار تکرار می شوند و هیچ کدام قضاوت حرفه ای شما را جایگزین نمی کنند. متن داخل آکولاد را با مال خودتان عوض کنید.

یک. ویس و چت مشتری را به شرح کار نوشته شده تبدیل کنید. کار در ایران توی واتساپ اتفاق می افتد و بعد سر همان چیزی که «گفته بودیم» دعوا می شود. این پرامپت متن پراکنده را به یک شرح کار و یک فهرست سوال باز تبدیل می کند.

متن زیر گفتگوی من با مشتری است. آن را به دو بخش تبدیل کن:
۱) شرح کار: فقط چیزهایی که مشتری صریحا خواسته، هر کدام یک بند.
۲) سوال های باز: چیزهایی که برای شروع کار لازم است و در متن نیامده.
چیزی را که مشتری نگفته به شرح کار اضافه نکن. اگر جایی مبهم است،
به جای حدس زدن، آن را در فهرست سوال ها بگذار.
متن گفتگو:
{اینجا گفتگو را بچسبانید}

دو. توضیح محصول از روی مشخصات فنی. برای فروشگاهی که صد قلم کالا دارد، این تفاوت بین یک هفته و یک بعدازظهر است.

از روی مشخصات زیر، توضیح محصول برای صفحه فروشگاه بنویس.
مخاطب: {مشتری غیرفنی که دنبال حل یک مشکل مشخص است}
لحن: {ساده و بدون اغراق}
سقف: {هشتاد} کلمه.
قوانین: هیچ عددی ننویس که در مشخصات نیامده. هیچ ادعایی درباره
گارانتی و زمان ارسال نکن. اول جمله را با اسم کالا شروع نکن.
مشخصات:
{مشخصات فنی}

سه. مجموعه جواب آماده از روی جواب های خودتان. بیست جواب آخری که به مشتری داده اید را بچسبانید و بگذارید الگو را دربیاورد. خروجی این کار به لحن خود شماست، نه به لحن مدل، و همین فرقش با یک جواب آماده اینترنتی است.

این ها بیست جواب واقعی من به مشتری هاست. سه کار کن:
۱) پنج سوالی که بیشتر از همه تکرار شده اند را دربیاور.
۲) برای هر کدام یک جواب آماده بنویس، با همان لحن و همان
   طول جمله ای که در متن های من می بینی.
۳) هر جای جواب که به یک عدد یا تاریخ یا قیمت نیاز دارد، به جای
   نوشتن عدد، یک جای خالی با آکولاد بگذار.
متن ها:
{بیست جواب}

چهار. متن قرارداد یا پیش فاکتور را برای جاهای مبهم بخوانید. این مشاوره حقوقی نیست و نباید جایش را بگیرد؛ کاری که می کند این است که چیزهای جا افتاده را جلوی چشمتان می گذارد تا خودتان تصمیم بگیرید.

متن زیر یک {پیش فاکتور} است. نقش تو بازبین است، نه مشاور حقوقی.
سه فهرست بده:
۱) چیزهایی که نوشته شده ولی دو جور خوانده می شود.
۲) چیزهایی که معمولا در چنین متنی هست و اینجا نیست.
۳) جاهایی که تعهد من روشن است ولی تعهد طرف مقابل نیست.
درباره درست یا غلط بودن حقوقی چیزی اظهار نظر نکن.
متن:
{متن قرارداد}

پنج. یک کار تمام شده را به نمونه کار تبدیل کنید. بیشتر فریلنسرها نمونه کار ندارند چون نوشتنش حوصله می خواهد، نه چون کار نکرده اند.

این توضیح یک پروژه ای است که تمام کرده ام. آن را به یک نمونه کار
با این چهار تیتر تبدیل کن: مسئله، کاری که کردم، نتیجه، محدودیت.
زیر «نتیجه» فقط چیزی بنویس که در متن من آمده. اگر عددی ندادم،
ننویس «افزایش چشمگیر»؛ بنویس چه چیزی عوض شد.
زیر «محدودیت» یک چیز واقعی بنویس که این کار حلش نکرده.
متن پروژه:
{شرح پروژه}

الگوی مشترک هر پنج تا را ببینید: نقش، ورودی، قالب خروجی، و یک ممنوعیت صریح. آن ممنوعیت مهم ترین خط است. مدل وقتی چیزی را نمی داند، جای خالی را پر می کند؛ اگر از قبل نگفته باشید کجا حق ندارد پر کند، پر می کند و شما هم شش ماه بعد سر همان عدد ساختگی با مشتری بحث می کنید.

سقف پلن رایگان چقدر است، و چرا این صفحه عددی نمی نویسد

هر صفحه فارسی که سقف دقیق پلن رایگان ChatGPT را با عدد نوشته باشد، یا آن را از یک صفحه دیگر برداشته یا ماه ها پیش خوانده و به روزش نکرده. ما این کار را نمی کنیم و دلیلش را می نویسیم، چون خود دلیل به شما چیزی یاد می دهد.

در ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ از سرور همین سایت اندازه گرفتیم: openai.com/robots.txt با کد ۲۰۰ جواب می دهد و خزیدن را منع نکرده، ولی صفحه قیمت چت جی پی تی، مرکز راهنما و خود chatgpt.com هر سه کد ۴۰۳ برمی گردانند. یعنی مانع، لایه ضد ربات است. ما چیزی را که نخوانده ایم نمی نویسیم، پس هیچ عددی درباره تعداد پیام رایگان، سقف آپلود یا مدت بازنشانی در این درس نیست.

یک چیز را اما می شود خواند و خوانده ایم. مستندات توسعه دهندگان اوپن ای آی، که از این سرور باز می شود، فهرست کشورهای پشتیبانی شده را منتشر می کند و ایران در آن فهرست نیست. همان صفحه صریح می نویسد که دسترسی از بیرون این فهرست ممکن است به مسدود یا معلق شدن حساب منجر شود. دقت کنید که آن فهرست درباره سرویس های API است و نه اپ مصرفی؛ ما این دو را با هم قاطی نمی کنیم و درباره اپ مصرفی ادعایی نداریم. وضعیت سازنده را در صفحه اوپن ای آی در مرجع هوش مصنوعی نوشته ایم، با همین صراحت.

پس سقف خودتان را چطور بفهمید؟ از داخل خود محصول، وقتی جلویتان را می گیرد. سه چیز را یادداشت کنید: چه کاری را متوقف کرد، چه ساعتی، و چند دقیقه بعد دوباره اجازه داد. دو بار که این را بنویسید، الگوی واقعی حساب خودتان را دارید، که از هر عدد نقل شده در هر مقاله ای دقیق تر است، چون این سقف ها بین حساب ها و در طول زمان فرق می کنند.

و اگر تصمیم گرفتید پول بدهید، پیش از هر چیز نگاه کنید که اصلا مسیر پرداختی هست یا نه. لایه پرداخت را جدا و با منبع در راهنمای خرید ابزارهای هوش مصنوعی نوشته ایم. ما نه اکانت می فروشیم و نه راه دور زدن پیشنهاد می کنیم.

چه چیزی را نچسبانید، و کدام تنظیم را همین امروز نگاه کنید

یک قاعده ساده که هیچ وقت کهنه نمی شود: چیزی را داخل چت نگذارید که حاضر نیستید به یک غریبه بدهید. نه به این دلیل که همیشه بد اتفاقی می افتد، بلکه به این دلیل که وقتی چیزی از دست شما خارج شد، دیگر تصمیمش با شما نیست.

مشخصا این چهار تا: کلمه عبور و کلید API و توکن، هر چیزی که مشتری به شما سپرده و اجازه انتشارش را ندارید (فایل قرارداد، لیست مشتری، متن پزشکی یا حقوقی)، اطلاعات هویتی و بانکی، و کد یا فایل پیکربندی سروری که رمز داخلش است. اگر لازم است متنی را بررسی کنید، اول اسم ها و شماره ها را با جای خالی عوض کنید؛ مدل برای فهمیدن ساختار یک قرارداد به اسم واقعی مشتری شما احتیاجی ندارد.

درباره تنظیم آموزش داده در ChatGPT، این صفحه ادعایی نمی کند: صفحه های راهنمای مصرفی اوپن ای آی از این سرور خوانده نمی شوند و ما چیزی را که نخوانده ایم نقل نمی کنیم. کاری که می توانید بکنید این است که خودتان در تنظیمات حساب دنبال بخش داده و کنترل داده بگردید و آنچه آنجا نوشته را بخوانید، نه آنچه یک مقاله فارسی نقل کرده. برای مقایسه، دو سازنده ای که صفحه هایشان از اینجا خوانده می شود سیاستشان را دقیق منتشر کرده اند و ما با منبع نوشته ایمشان: درس کار با Claude و درس کار با Gemini، هر دو در همین مسیر یادگیری. خواندن آن دو، حتی اگر کاربر ChatGPT باشید، به شما نشان می دهد اصلا دنبال چه نوع تنظیمی باید بگردید.

امنیت حساب سه کار است و هر سه ده دقیقه وقت می برد: رمز یکتا که جای دیگری استفاده نشده، ورود دو مرحله ای، و یک نگاه دوره ای به فهرست دستگاه ها و برنامه های وصل شده. حساب چت شما امروز چیزی بیشتر از یک حساب سرگرمی است؛ داخلش پیش نویس قرارداد، متن مذاکره و شاید فایل مشتری هست. با همان جدیتی با آن رفتار کنید که با ایمیل کاری تان می کنید.

یک مورد که کمتر گفته می شود: بازخورد دادن با دکمه پسند و ناپسند، در بعضی محصولات یعنی کل آن گفتگو برای بررسی نگه داشته می شود. پیش از زدن آن دکمه روی گفتگویی که چیز حساسی دارد، بدانید سیاست همان محصول چیست.