Yapay zekayla çeviri iş akışı: sözlükten teslime

Gerçek iş akışının kaç durağı var

Beş durak ve hiçbiri eski anlamıyla çeviri değil. Önce bir sözlük ve iş hakkında kısa bir brifing kapatılır. Sonra o sözlükle kısıtlanmış bir makine geçişi çalışır. Sonra bir insan çıktının başına oturur ve karar verir. Sonra belgenin tamamı tutarlılık için denetlenir. Sonra teslim; artık bir madde daha büyümüş bir sözlükle.

Üçüncü durağın bir adı var: son düzenleme. Ve yeni bir uydurma değil. Bu adla uluslararası bir standart var, ISO 18587:2017; başlığı çeviri hizmetleri, makine çevirisi çıktısının son düzenlemesi, gereklilikler ve kendi kapsamı makine çıktısının tam ve insan eliyle son düzenlemesini, ayrıca son düzenleyicinin yetkinliklerini kapsıyor. Bunun geçen yıl icat edilmiş bir kestirme olduğunu sanan kişi, 2017'den beri yazılı gereklilikleri olan bir mesleğe bakıyor.

Sıra neden önemli? Çünkü beş durağın dördü çevirinin kendisinin dışında duruyor. İşin bozulmasının olağan biçimi de tam olarak şudur: biri metni bir modele verir, çıktıyı okur, beğenir ve yarı yolda tek bir terimin her yerde değişmesi gerektiğini fark eder. O anda artık sözlük kurmuyorsunuzdur. Tamir ediyorsunuzdur.

Sözlüğü çeviriden önce kapatın, sonra değil

Bir sözlüğün üç tür satırı vardır ve her biri ayrı düşünmeyi ister. Birincisi, yerleşmiş bir karşılığı olan ve yalnızca hatırlamanız gereken terimdir. İkincisi, iki canlı karşılığı olan ve birini seçip belgenin sonuna kadar arkasında durmanız gereken terimdir. Üçüncüsü ise hiç çevrilmeyen kelimedir.

Üçüncü tür, işin aksadığı yerdir; çünkü o liste hiçbir zaman sandığınız kadar kısa değildir. Tam da bu öğrenme bölümünde saydık: 150 ders dosyasının Farsça metninde, kod blokları ve istem tarifleri dışarıda bırakıldığında, Farsça cümlelerin içinde 4.192 Latin harfli birim oturuyordu; bunların 1.055'i ayrı ve 561 tanesi yalnızca bir kez geçiyordu. Listenin yarısından fazlası, bir kez görülüp bir daha görülmeyen bir kuyruk.

Bu biçim işi kolaylaştırmaz; nereye bakacağınızı söyler. Listenin başı, sürekli tekrarlayan o on tane, kendini duyurur ve kimse unutmaz. Düşen şey kuyruktur: bir ürün adı, bir dosya biçimi, belgenin tamamında bir kez geçen ve tam da bu yüzden arkasında hiçbir hafıza olmayan yasal bir ad.

Yani sözlük, hatırlayarak değil kaynağı bir kez okuyarak kapatılır. Müşterinin daha önceki belgeleri varsa listeyi kendi kafanızdan değil onlardan çıkarırsınız. Bu, tüm iş akışında harcanan bir saatin sonraki duraklarda birkaç saati kurtardığı tek yerdir.

Hafif mi tam mı son düzenleme: hangisini sattınız

İki tür son düzenleme vardır ve aralarındaki fark ticaridir, teknik değil. Hafif türde yalnızca anlamı değiştiren hataları yakalar, biçemi olduğu gibi bırakırsınız; çıktı doğrudur, makine kokar ve yalnızca anlaşılması gereken bir metin için bu yeter. Tam türde ise çıktının, baştan bir insan yazmış gibi çıkması gerekir: ton, dil düzeyi, cümle kuruluşu, hepsi.

ISO 18587'nin kapsamı tam türün etrafında kapanmıştır. Yani birisi işinin o standarda uyduğunu söylüyorsa, en hafif olandan değil en ağır olandan söz ediyordur. İkisinden hangisini sattığınız, işe başlamadan önce müşteriyle netleşmiş olmalıdır; neredeyse her zaman atlanan ve sonradan "bu hâlâ makine gibi okunuyor" diye geri dönen adım budur.

Ve işin ekonomisi burada değişir, size bir sayı vermemize gerek kalmadan. Sıfırdan çeviride zamanı metin üretmek için satıyordunuz. Son düzenlemede metin üretmek neredeyse bedava hâle geldi ve sattığınız şey yargı: bu karşılık doğru mu, bu cümle bu bağlamda aynı anlamı taşıyor mu, bu sayı kaynaktan mı geldi yoksa modelin ürettiği bir şey mi. Bunu kabul etmeyen kişi son düzenlemeyi indirimli satar ve yazmadığı için daha az para alır; oysa işin en zor kısmı tam olarak durduğu yerde durmaktadır.

Son düzenlemeyi paragraf paragraf değil, cümle cümle yapın

Makine çıktısını akıcı bir metin olarak okumayın. Çiftler hâlinde okuyun: kaynak cümle, hedef cümle, karar. Nedeni şu: akıcı metin sizi peşinden sürükler; okuyucunun zihni bir sonraki cümleyi bir öncekinden tahmin eder ve görmeyi beklediği şeyi görür. Hedef cümle kaynak cümlenin yanında otururken bu tahmin mümkün olmaz.

Bu yüzden modelden sürekli paragraflar değil, eşleşmiş çıktı isteyin. Sürekli metin son düzenlemeye gelmez; yalnızca yeniden okunabilir ve bu başka bir iştir.

Bir de insan gözünün altından kalkamayacağı bir denetime ihtiyacınız var: bir terimin belgenin her yerinde aynı biçimde karşılanmış olması. Bu iş tamamen mekaniktir ve ucuz, hızlı bir modele verilebilecek en iyi şeydir. Çevirinin yapıldığı yerde değil, yeni bir konuşmada:

Elinde bir hedef metin ve onun sözlüğü var.

Sözlük, her satır "kaynak terim = seçilen biçim" olarak:
{sözlük}

Hedef metin:
{hedef metin}

Sözlükteki her satır için, hedef metinde o terimin geçmesi gereken her yeri bul ve hangi biçimde geçtiğini yaz. Yalnızca birden fazla biçimi olan satırları bildir ve her biçimin cümle numarasını ver. Hiçbir biçimi seçme ve metni değiştirme.

Bu denetim tutarlılığı yakalar, doğruluğu değil; bir terimi her yerde aynı ve yanlış biçimde karşıladıysanız bu geçiş hiçbir şey söylemez. Tam anlamıyla kalite kontrol ayrı bir iştir ve aynı yoldaki çeviri kalite kontrolü dersi bunu ele alır.

Metin etiketlerin ve yer tutucuların içinde olduğunda

Gerçek bir belge nadiren düz metindir. Ya etiketleriyle HTML'dir, ya {name} ve %s gibi yer tutucuları olan bir yazılım dosyasıdır, ya zamanlamalarıyla bir altyazı dosyasıdır, ya da her hücresi ayrı bir dizge olan bir hesap tablosudur. Ve bir dil modeli böyle bir şey gördüğünde yalnızca çevirmez; yardım da eder. Bir etiketi kaydırır, etiketin içindeki bir özniteliği çevirir, bir yer tutucuyu hedef dile döndürür ve zaman biçimini daha derli toplu yazar.

Bunların hiçbiri hata vermez ve onları tehlikeli kılan da budur. Eksik bir etiket sayfayı eğriltir ve birisi aynı gün görür. Çevrilmiş bir yer tutucu hiçbir şeyi eğriltmez; yalnızca yazılımın, kullanıcının adının olması gereken yere {name} kelimesini basmasına yol açar. Ve bunu genellikle siz değil, kullanıcı bildirir.

Profesyonel yol basit ve dil modellerinden eski: yapıyı metinden ayırın, makineye yalnızca metni verin, sonra yerine koyun. Bilgisayar destekli çeviri araçları tam olarak bunun için kuruldu ve asıl değerleri çeviri belleği değil budur. Aracınız yoksa ve iş küçükse iki sütunlu tablo yeter; yeter ki ikinci sütun hiçbir yapı görmesin.

Ve işaretlenmiş metni doğrudan vermek zorundaysanız iki kurala uyun. Birincisi, her yer tutucuyu ve her etiketi o istemin çevrilmeyecekler listesine birebir yazın. İkincisi, her geçişten sonra hepsini hedef metinde kendiniz arayın ve sayılarını kaynakla karşılaştırın. Otuz saniye sürer ve bu hata sınıfını kullanıcıdan önce bulan tek şeydir.

Altyazının kendi kuralları vardır, okuma hızı sınırlarından dosyanın mekaniğine kadar; altyazı dersi o teknik katmanı ele alır.

Teslimden önce tam olarak neye bakmalı

Bir dil modelinin hatası akıcıdır ve kendini duyurmaz; bu yüzden son bakış metnin genel kalitesine gitmemeli. Modelin sessizce kırıldığı kategorilere gitmeli. Dört tane: sayılar ve birimler, özel adlar, tarihler ve olumsuzluk.

Sayılar ve birimler, çünkü model rakamı yeniden yazar ve yeniden yazarken kimi zaman yuvarlar ya da birimi değiştirir. Özel adlar, çünkü çevrilmeyecekler listesinde olmayan her ad çevrilmeye adaydır. Tarihler, çünkü tarih biçimleri diller arasında aynı değildir ve dönüştürme yanlış olmak için bir yer daha açar. Ve olumsuzluk, tehlikeli olan budur: "yapılmamalı"nın "yapılmalı"ya dönüşmesi kusursuz akıcı ve tam olarak ters bir cümle üretir.

Metinle ilgisi olmayan bir bakış daha gerekir: makinenizden ne çıktı. Müşterinin belgesi, nereye gideceğine karar vermek size ait olan bir şey değildir ve teslim anında bu soru anlamsızdır; makine geçişinden önce cevaplanmış olması gerekirdi. Bu dersin bir sonraki bölümü, bu hizmetlerin her birinin kendilerine verdiğiniz metinle ne yaptığını söylüyor.