استوری برد چیست و چطور یکی بکشیم که به درد بخورد

استوری برد چیست و چه چیزی نیست؟

استوری برد نقشه پلان به پلان یک ویدیوست: هر پلان یک خانه دارد، در خانه یک طرح خیلی ساده از قاب کشیده می شود و کنارش نوشته می شود چه اتفاقی می افتد.

چیزی که نیست: اثر هنری. آدم ها معمولا اینجا گیر می کنند، چون تصور می کنند بلد نبودن نقاشی یعنی نمی توانند برد بکشند. قاب هایی که با چهار مستطیل و دو آدمک کشیده شده اند دقیقا همان کار را می کنند، به شرطی که یادداشت هایشان دقیق باشد.

چیزی که هست: یک سند تصمیم. برد جایی است که تصمیم های گران پیش از گران شدنشان گرفته می شوند. اینکه این پلان بسته باشد یا باز، اینکه دوربین حرکت کند یا نه، اینکه متن روی تصویر بیاید یا گوینده بگوید، همه اینها روی کاغذ چند دقیقه وقت می برند و سر صحنه یا وسط تدوین می توانند نصف روز باشند.

و یک تمایز که خیلی ها قاطی می کنند: فهرست پلان و استوری برد یکی نیستند. فهرست پلان جدولی متنی است و برای برنامه ریزی روز فیلم برداری کافی است. برد همان جدول است به علاوه تصویر، و کاری که آن تصویر می کند این است که برداشت اشتباه را نشان می دهد. مشتری و تدوینگر می توانند یک جمله را یکسان بخوانند و دو چیز متفاوت در ذهنشان ببینند؛ فریم این را همان جا لو می دهد.

چرا یک برد بد کشیده شده از برد نکشیده بهتر است؟

چون هزینه تغییر در هر مرحله چند برابر می شود و برد ارزان ترین مرحله است. عوض کردن یک فریم روی کاغذ چند دقیقه است. عوض کردن همان پلان بعد از فیلم برداری یعنی برگشتن به لوکیشن. عوض کردنش بعد از انیمیشن یعنی دور ریختن کاری که ساخته شده.

این را با درصد و عدد نمی نویسیم چون عدد واقعی به پروژه بستگی دارد، ولی ترتیب همیشه همین است و کسی که یک بار مجبور شده باشد یک صحنه را دوباره بگیرد، دیگر لازم نیست قانع شود.

یک فایده دومی هم هست که کمتر گفته می شود و در کار سفارشی مهم تر است: برد، تایید گرفتن را ممکن می کند. وقتی مشتری فهرست فریم ها را دیده و امضا کرده، «این آن چیزی نیست که می خواستم» تبدیل می شود به یک گفتگوی مشخص درباره فریم شماره هفت. بدون برد، همان جمله یعنی کل پروژه دوباره.

و فایده سومی که برای خود تدوینگر است: برد به شما می گوید چه چیزی را نگرفته اید. وقتی فهرست فریم ها جلوی چشمتان است، آخر روز فیلم برداری معلوم می شود پلان رابط بین صحنه دو و سه اصلا گرفته نشده. همان پلان کوتاه بی اهمیت، همانی است که سر میز تدوین همه چیز را متوقف می کند.

هر فریم باید چه چیزی را بنویسد؟

پنج چیز، و هیچ کدام اختیاری نیست.

اندازه قاب: نمای باز، متوسط یا بسته. همین یک کلمه تعیین می کند تماشاگر کجا را نگاه می کند و بیشتر بحث های سر صحنه از نبودنش شروع می شود. حرکت دوربین: ثابت، پن، تیلت، حرکت روی ریل، یا زوم. اگر ثابت است، بنویسید ثابت؛ خالی گذاشتن یعنی هر کسی حدس خودش را می زند. چه گفته یا نوشته می شود: عین جمله، نه خلاصه اش. طول تقریبی: به ثانیه. جمع همین ستون است که به شما می گوید ویدیوی سی ثانیه ای شما در واقع پنجاه ثانیه است، و بهتر است این را اینجا بفهمید نه سر تدوین. صدا: موسیقی، افکت، سکوت. سکوت هم یک تصمیم است و باید نوشته شود.

در بردی که بالای همین درس آمده، هفت پلان یک تیزر کوتاه هر کدام دو تا سه ثانیه اند، و جمع همان ستون است که می گوید ویدیو در عمل چقدر در می آید.

یک ستون ششم هم هست که فقط در کار سفارشی معنا دارد و ما همیشه اضافه اش می کنیم: این پلان چطور ساخته می شود. فیلم برداری، انیمیشن، فوتیج آرشیوی، یا اسکرین رکورد. همین یک ستون است که جلوی بردی را می گیرد که روی کاغذ عالی است و بودجه اش دو برابر پروژه.

چیزی که نباید در فریم بنویسید هم مهم است: توضیح حس. «صحنه باید گرم و صمیمی باشد» یک جمله است که هر کسی به شکل دیگری اجرا می کند. اگر گرم و صمیمی مهم است، به چیزی قابل اجرا ترجمه اش کنید: نور از پهلو، قاب بسته، لنز باز، بدون موسیقی.

برد موشن گرافیک با برد فیلم چه فرقی دارد؟

هر دو یک کار می کنند و دو سوال متفاوت می پرسند. برد فیلم می پرسد دوربین کجاست و در قاب چه کسی است. برد موشن گرافیک می پرسد چه چیزی وارد قاب می شود، از کدام سمت، و چه چیزی همان لحظه بیرون می رود.

یعنی در موشن، حرکت خودش محتوای فریم است و نه صفت آن. یک فریم که فقط شکل نهایی را نشان بدهد تقریبا بی فایده است، چون آن شکل شاید فقط نیم ثانیه روی صفحه باشد. برای همین بردهای موشن معمولا هر تغییر مهم را یک فریم جدا می گیرند: حالت اول، حالت وسط، حالت آخر.

یک تفاوت عملی دیگر هم هست: در موشن، برد و طراحی به هم نزدیک ترند. رنگ و تایپ و چیدمان که در برد فیلم فقط اشاره اند، در برد موشن تقریبا همان چیزی اند که ساخته می شود، چون چیزی برای فیلم برداری وجود ندارد که بعدا شکل را عوض کند. به همین دلیل بردهای موشن اغلب بعد از یک مرحله میانی به نام استایل فریم می آیند: یک یا دو قاب که کاملا رنگ آمیزی شده اند تا زبان بصری تایید شود، و بعد بقیه فریم ها ساده و سریع کشیده می شوند.

اگر تازه کارید و پروژه ترکیبی است، ساده ترین قاعده این است: ستون «چطور ساخته می شود» را جدی بگیرید و برای هر پلان انیمیشنی، به جای یک فریم، سه فریم بکشید.

برد را با چه چیزی بکشیم؟

با هر چیزی که سریع باشد و بشود در آن جابه جا کرد. این دو شرط، تمام معیار است.

کاغذ و مداد سریع ترین گزینه است و برای برد شخصی همیشه کافی. کاستی اش این است که برای مشتری فرستادنی نیست و جابه جا کردن ترتیب فریم ها یعنی دوباره کشیدن. یک نرم افزار ارائه یا اسلاید، هر فریم را یک اسلاید می کند و همان جابه جایی را با کشیدن و رها کردن حل می کند؛ برای بیشتر پروژه های تبلیغاتی این کافی است. ابزارهای طراحی رابط مثل فیگما وقتی می ارزند که برد قرار است چند نسخه بخورد و چند نفر رویش نظر بدهند، چون کامنت گذاری و نسخه بندی دارند.

موضع ما این است: با چیزی شروع کنید که همین حالا بازش می کنید. بردی که در بیست دقیقه روی کاغذ کشیده شد و امشب دست مشتری است، از بردی که قرار بود در ابزار درست کشیده شود و نشد، بی نهایت بهتر است.

یک هشدار هم درباره قالب های آماده: قالب استوری برد معمولا شش خانه در یک صفحه دارد و همین می تواند شما را مجبور کند به شش پلان فکر کنید. تعداد فریم را روایت تعیین می کند و نه ابعاد کاغذ.