آموزش نوشتن مقاله برای بلاگ

موضوع را از کجا بیاوریم و زاویه یعنی چه

زاویه چیزی است که شما درباره یک موضوع می دانید و صفحه های اول نتایج نمی گویند. ایده فرق دارد: ایده همان سوالی است که خواننده تایپ می کند. مقاله ای که خوانده می شود هر دو را دارد، و بیشتر مقاله های فارسی فقط اولی را دارند.

ایده کمیاب نیست. پیام های مشتری ها، سوالی که تلفنی هفته ای سه بار تکرار می شود، چیزی که هفته پیش برای یک نفر توضیح دادید، همه ایده اند. درس اول این مسیر یک روش برای جمع کردنشان دارد و اینجا تکرار نمی شود.

زاویه سخت تر است، چون از تجربه می آید نه از جستجو. قبل از باز کردن ویرایشگر این جمله را تمام کنید: «چیزی که من درباره این سوال می دانم و ده نتیجه اول نمی گویند این است که ...». اگر جمله تمام نشد، مقاله را ننویسید. نسخه نهم یک متن موجود، هر چقدر هم تمیز نوشته شود، برای کسی که هشت تای قبلی را دیده چیزی ندارد.

یک راه ساده برای پیدا کردن زاویه هم هست. سه چهار نتیجه اول همان سوال را بخوانید و دنبال جایی بگردید که همه شان ساکت اند. آن جا معمولا سه چیز است: هزینه واقعی، شکستی که پیش می آید، یا شرطی که توصیه زیرش کار نمی کند. همان جا زاویه شماست، چون کسی که کار را نکرده نمی تواند درباره اش بنویسد.

یک تست ساده هم برای زاویه هست: آن را برای کسی بگویید که کارتان را نمی شناسد. اگر گفت «خب، معلوم است»، زاویه ندارید. اگر پرسید «یعنی چه» یا «چرا»، دارید.

جواب را اول بنویسید، نه آخر

خواننده ای که از گوگل می آید یک سوال دارد و صبر ندارد. پس دو جمله اول مقاله جواب همان سوال است؛ نه معرفی موضوع، نه توضیح اینکه چرا این موضوع مهم است.

این با کوتاه نوشتن فرق دارد. جواب اول می آید و بعد مقاله حقش را ادا می کند: چرا این جواب درست است، کجا فرق می کند، کجا اصلا کار نمی کند. خواننده ای که جوابش را گرفته و مانده، ارزش بیشتری دارد از خواننده ای که مجبور شده تا پاراگراف ششم بگردد و نصفشان قبل از آن رفته اند.

عادت رایج فارسی برعکس است. پاراگراف اول گرم می کند، پاراگراف دوم می گوید موضوع چقدر مهم است، و جواب وسط صفحه می نشیند. این عادت از متن رسمی به بلاگ رسیده و در بلاگ گران تمام می شود، چون آنجا کسی موظف نیست تا آخر بخواند.

ترتیبی که کار می کند، بعد از جواب: عمق، یعنی چرا و چطور؛ بعد استثنا، یعنی کجا این حرف درست نیست؛ بعد قدم بعدی خواننده. و اگر مقاله را با یک بخش جمع بندی تمام می کنید که همان جمله های بالا را دوباره می گوید، آن بخش را حذف کنید. کسی که تا آنجا خوانده به خلاصه احتیاجی ندارد.

یک مثال کوتاه. مقاله ای درباره هزینه طراحی سایت می تواند این طور شروع شود: «داشتن وب سایت برای هر کسب و کاری ضروری است و یکی از سوالاتی که همواره مطرح می شود، هزینه طراحی سایت است.» یا این طور: «هزینه یک سایت شرکتی ساده با یک سایت فروشگاهی یکی نیست، و بیشتر این اختلاف از تعداد صفحه نمی آید؛ از کارهایی می آید که در فاکتور اسم برده نمی شوند.» جمله دوم شاید کامل نباشد، ولی خواننده بعد از خواندنش می داند چه چیزی گیرش می آید. جمله اول فقط تایید کرده که او سوالی دارد، که خودش از قبل می دانست.

طرح را قبل از پیش نویس بنویسید

طرح یعنی فهرست تیترها به علاوه یک جمله زیر هر تیتر که می گوید آن بخش به چه سوالی جواب می دهد. همین. اگر آن جمله زیر یک تیتر نوشته نشد، آن بخش هنوز وجود ندارد و در پیش نویس هم درست از کار درنمی آید؛ چند پاراگراف کلی گویی می شود.

طرح دو کار می کند که موقع نوشتن به چشم نمی آیند. اول جلوی تکرار را می گیرد: وقتی می بینید دو بخش به یک سوال جواب می دهند، همان جا یکی را حذف می کنید، نه بعد از هزار کلمه. دوم ترتیب را قابل عوض کردن نگه می دارد، چون جا به جا کردن دو خط از جا به جا کردن دو پاراگراف نوشته شده راحت تر است، و نویسنده ای که چهار ساعت روی یک بخش وقت گذاشته حاضر نیست حذفش کند حتی وقتی می داند باید.

پیش نویس بعد از طرح می آید و قرار است بد باشد. سریع بنویسید و جمله ها را قضاوت نکنید. نوشتنی که کند می شود تقریبا همیشه یک دلیل دارد: هم زمان دارید می نویسید و ویرایش می کنید. این دو کار با هم انجام نمی شوند، و جدا کردنشان بزرگ ترین صرفه جویی وقتی است که در این کار وجود دارد.

یک قاعده عملی هم هست: اگر وسط نوشتن یک بخش گیر کردید، مشکل احتمالا از جمله نیست، از طرح است. برگردید و ببینید آن بخش قرار بود به چه سوالی جواب بدهد. معمولا معلوم می شود یا سوال روشن نبوده یا جوابش را ندارید.

تیتر بخش ها را چطور انتخاب کنیم

تیتر بخش برای دو نفر نوشته می شود: کسی که مقاله را اسکن می کند تا ببیند به دردش می خورد یا نه، و کسی که از نتایج مستقیم وسط صفحه فرود می آید. هیچ کدام با «مقدمه» و «کلام آخر» کاری ندارند.

قاعده عملی ساده است: تیتر همان کار یا سوالی است که خواننده تایپ می کند. «هزینه طراحی سایت فروشگاهی چقدر است» یک تیتر است؛ «بررسی هزینه ها» یک برچسب است. اسم انتزاعی به خواننده نمی گوید پایینش چه چیزی پیدا می کند، و برای همین اسکن کننده از رویش رد می شود.

چیزی که کمتر گفته می شود: شکل دستوری تیترها را عوض کنید. اگر هر شش تیتر با «چگونه» شروع شوند، فهرست مقاله شبیه فهرست راهنمای یک نرم افزار می شود. یکی سوال باشد، یکی کار، یکی جمله خبری.

و یک نکته که در قالب های امروزی وزن دارد: تیترها فقط تیتر نیستند. خیلی از سایت ها از روی همان h2 ها فهرست پرشی، لینک لنگر و گاهی شکل و نمودار می سازند، و همه شان دقیقا همان کلمه ای را نشان می دهند که شما نوشته اید. تیتری که چیزی نمی گوید، در همه آن جاها هم چیزی نمی گوید.

تعداد تیترها را هم سوال تعیین می کند، نه قالب. اگر برای رسیدن به یک عدد تیتر اضافه کرده اید، آن بخش ها معمولا همان چیزی را می گویند که بخش قبلی گفته، و کسی که دارد اسکن می کند دقیقا همین تکرار را می بیند.

مقاله کی تمام است

مقاله وقتی تمام است که سوال را جواب داده و سوال بعدی ای را که همان جواب می سازد هم جواب داده. نه وقتی به هزار کلمه رسیده.

عدد کلمه معیار بدی است چون طول درست را سوال تعیین می کند، نه نویسنده. پرسش هایی که گوگل برای خودارزیابی محتوا منتشر کرده هم همه درباره خواننده اند و هیچ کدام درباره طول نیستند. پس اگر مقاله را کش می دهید تا به عددی برسد، دارید همان چیزی را خراب می کنید که برای آن نوشته اید.

پاس ویرایش سه کار دارد و هر سه با هم انجام نمی شوند. اول کوتاه کردن: هر جمله ای که حرف تازه ای نمی زند حذف می شود، و پاس دوم تقریبا همیشه پاس کوتاه کردن است. دوم راستی آزمایی: هر عدد، هر اسم و هر ادعا باید به چیزی وصل باشد که خودتان دیده اید. سوم لینک ها: هر لینک را باز کنید. لینک به صفحه ای که وجود ندارد بدترین نوع بی دقتی است، چون تنها خطایی است که خواننده به چشم می بیند.

یک تله رایج هم هست: خواندن متن در همان ویرایشگری که در آن نوشته شده. متن را در عرض واقعی سایت و روی موبایل بخوانید. پاراگراف هفت خطی روی مانیتور قابل تحمل است و روی موبایل یک دیوار است.

دو عادت هم بیشتر از هر تکنیکی جواب می دهند. اول، متن را با صدای بلند بخوانید؛ هر جا نفس کم آوردید، جمله بلند است. دوم، اگر وقتش را دارید مقاله را یک شب بگذارید بماند. متنی که دیشب عالی بود، صبح معمولا دو پاراگراف اضافه دارد.

و مرز مخالفش، که به اندازه اولی مهم است: اگر سوال عمق می خواهد و شما چهارصد کلمه نوشته اید، مقاله تمام نشده. فقط کوتاه است.

این درس تا کجا و سئو از کجا

تا اینجا درباره خود مقاله حرف زدیم. اینکه همان مقاله دیده شود کار دیگری است و مسیر جداگانه ای دارد. هدف جستجو تعیین می کند اصلا چه شکلی از صفحه به این سوال جواب می دهد و آیا مقاله شکل درستی است یا نه. سئو محتوا درباره اعتبار و پوشش موضوع است، و سئو داخلی درباره عنوان و لینک و ساختار صفحه.

ترتیب هم اهمیت دارد و معمولا برعکس انجام می شود. اول تصمیم بگیرید مقاله چه می گوید و برای که، بعد سراغ آن سه بروید. مقاله ای که از اول دور کلمه کلیدی چیده شده معمولا هیچ حرفی ندارد و این را خواننده زودتر از گوگل می فهمد.

و یک مرز که کمتر گفته می شود: بعضی سوال ها اصلا مقاله نمی خواهند. اگر جواب صادقانه یک سوال دو جمله است، مقاله هزار کلمه ای برای آن سوال یک صفحه بد است، هر چقدر هم خوب نوشته شده باشد. آنجا جای یک پاسخ کوتاه در صفحه پرسش های متداول یا یک بخش از یک مقاله بزرگ تر است.