ابزارهای سئو؛ کدام را برای چه کاری

چرا اکثر آدم ها ابزار اشتباه می خرند؟

چون ترتیب کار را برعکس می روند: اول اشتراک یک سرویس بزرگ را می گیرند و بعد دنبال این می گردند که با آن چه کار کنند. نتیجه اش داشبوردی است با چهل گزارش که ماهی یک بار باز می شود و هیچ تصمیمی از آن در نمی آید.

ترتیب درست ساده است. یک سوال مشخص داشته باشید: «کدام صفحه ام کنونیکال اشتباه دارد»، «چرا این صفحه ایندکس نمی شود»، «رقیبم از کجا لینک گرفته»، «مردم برای این خدمت چه عبارتی جستجو می کنند». هر کدام از این ها متعلق به یک دسته ابزار است و بیشترشان با یک بررسی ده ثانیه ای جواب می گیرند، نه با یک اشتراک ماهانه.

یک نکته که کمتر گفته می شود: ابزارها به دو خانواده تقسیم می شوند و این تقسیم بندی مهم تر از نام برندهاست. خانواده اول چیزی را اندازه می گیرد که همین حالا و همین جا قابل دیدن است؛ سرصفحه های یک نشانی، گواهی SSL، رکورد DNS، تگ های صفحه. خانواده دوم چیزی را تخمین می زند که در ایندکس یک سرویس دیگر ذخیره شده؛ حجم جستجو، اعتبار دامنه، فهرست لینک های رقیب. اولی دقیق است و رایگان شدنش هزینه ای ندارد. دومی همیشه تخمین است و همیشه پول دارد، چون کسی باید آن ایندکس را ساخته باشد.

اگر همین یک تفاوت را بدانید، دیگر از یک ابزار رایگان انتظار داده رقیب ندارید و از یک ابزار گران انتظار ندارید که به شما بگوید کنونیکال صفحه تان چیست.

شش دسته، و سوالی که هرکدام جواب می دهد

هر دسته یک سوال دارد و یک چیزی که نمی داند. همین دومی است که معمولا در معرفی محصول نوشته نمی شود.

رصد رتبه. سوال: «برای این عبارت الان کجای نتایج هستم؟» نمی داند چرا آنجایید، و رتبه ای که گزارش می دهد به شهر و دستگاه بستگی دارد. برای داده کلیک واقعی خودتان، جای درست سرچ کنسول است و نه ابزار رصد.

تحقیق کلمه کلیدی. سوال: «مردم برای این موضوع چه چیزی می نویسند و چقدر؟» نمی داند نیت آدمی که آن عبارت را می نویسد چیست؛ عددش هم تخمین است و نه شمارش. درس تحقیق کلمه کلیدی جای عمیق این بحث است.

فنی و صفحه. سوال: «این نشانی چه چیزی به گوگل می گوید؟» سرصفحه ها، ریدایرکت ها، کنونیکال، تگ های متا، داده ساختاریافته، robots و نقشه سایت. این دسته چیزی را تخمین نمی زند؛ همان چیزی را می خواند که سرور شما همین حالا برمی گرداند. و دقیقا به همین دلیل رایگان شدنی است.

لینک. سوال: «چه کسی به من یا به رقیبم لینک داده؟» هیچ ابزاری فهرست کامل ندارد، چون هیچ کدام ایندکس گوگل را ندارند؛ هر کدام ایندکس خودشان را دارند و همین است که عددهایشان با هم فرق می کند. درس لینک سازی این را باز کرده.

رقیب. سوال: «رقیبم برای چه کلماتی رتبه دارد که من ندارم؟» این دسته گران ترین است چون بزرگ ترین ایندکس را لازم دارد، و در بازار ایران کم دقت ترین هم هست؛ دلیلش در بخش عددها می آید.

هوش مصنوعی و محتوا. سوال: «این متن یا این جدول را سریع تر چطور بسازم و چک کنم؟» این دسته تازه ترین است و بیشترین اغراق را هم دارد. جای واقعی اش کارهای مکانیکی است: مرتب کردن، خوشه بندی، تبدیل قالب. جایی که خراب می کند، هر جایی است که باید بداند و نمی داند.

جعبه ابزار خود ما هم بیست و چهار ابزار دارد و در شش گروه چیده شده، با مرزهای کمی متفاوت: کلمه، رقیب، لینک، دامنه، صفحه و رتبه. اگر می خواهید هر کدام را از نزدیک ببینید، فهرست ابزارهای سئو همان است.

کدام بررسی ها را همین حالا رایگان می شود اجرا کرد؟

هشت بررسی هست که روی سایت خودمان بدون ثبت نام و بدون پرداخت اجرا می شوند، و دلیلش سخاوت نیست؛ ساختاری است. این هشت تا هیچ فراخوانی به سرویس داده بیرونی ندارند و روی سرور خودمان اجرا می شوند، پس هر اجرا فقط یک درخواست شبکه خرج دارد و نه پول. شانزده ابزار دیگر به یک ارائه دهنده داده پولی وصل اند و هر اجرایشان واقعا هزینه دارد؛ به همین سادگی.

و دقت کنید هر هشت تا در همان خانواده «اندازه گیری» اند که بالاتر گفتیم: هر هشت درباره سایت خودتان جواب می دهند، نه درباره رقیب.

یک قاعده عملی که از همین جدول در می آید: قبل از اینکه برای هر مشکلی دنبال ابزار پولی بگردید، اول این هشت بررسی را روی همان صفحه بزنید. تجربه ما این است که بخش بزرگی از چیزهایی که به عنوان «مشکل سئو» گزارش می شوند، در یکی از همین هشت خط جواب دارند: یک کنونیکال اشتباه، یک زنجیره ریدایرکت، یک noindex جامانده، یک نقشه سایت که نشانی های قدیمی دارد.

عددهایی که ابزارها می دهند چقدر واقعی اند؟

سه نوع عدد در این ابزارها هست و با هم فرق دارند. عدد اندازه گیری شده، مثل کد وضعیت یک نشانی یا تاریخ انقضای یک گواهی: این ها را می شود چک کرد و تمام. عدد گزارش شده از منبع، مثل کلیک و نمایش در سرچ کنسول: از خود گوگل می آید ولی قواعد خودش را دارد. و عدد تخمینی، مثل حجم جستجو و اعتبار دامنه: مدل ساخته شده روی ایندکس یک شرکت خصوصی.

آن سومی جایی است که آدم ها بیشترین اشتباه را می کنند. اعتبار دامنه یا هر امتیاز مشابهش، متریک گوگل نیست؛ متریک همان شرکت است. دو ابزار برای یک دامنه دو عدد متفاوت می دهند و هیچ کدام هم غلط نیستند، چون دو چیز متفاوت را می سنجند.

و حالا بخشی که مخصوص بازار ایران است و در هیچ معرفی محصولی نوشته نمی شود. برای عبارت فارسی، ارائه دهنده داده ای که ما استفاده می کنیم اصلا فیلتر کشور ندارد؛ عددی که می گیرید کل جستجوی آن عبارت فارسی در دنیاست. ما روی هشت عبارت اندازه گرفتیم و سهم افغانستان، تنها کشور فارسی زبان دیگر، حدود یک درصد در آمد، پس آن عدد عملا عدد ایران است. برعکسش هم جالب تر است: وقتی فیلتر کشور اعمال می شود عدد تقریبا نصف می شود، چون نیمی از جستجوی کاربران ایرانی از بیرون ایران ثبت می شود. یعنی عدد بدون فیلتر به واقعیت نزدیک تر است و نه عدد فیلترشده.

و یک غیبت کامل: سختی رتبه و نیت جستجو برای عبارت فارسی در دسترس نیست. جدول های ترند کلمه های کلیدی ما دقیقا به همین دلیل آن دو ستون را برای ردیف های فارسی چاپ نمی کنند. اگر ابزاری برای یک عبارت فارسی به شما سختی رتبه داد، بپرسید آن عدد از کدام پایگاه داده آمده.

نتیجه عملی: برای سایت فارسی، عدد قابل تکیه همان چیزی است که خودتان اندازه می گیرید و همان چیزی که سرچ کنسول از ترافیک واقعی خودتان می دهد. بقیه عددها جهت را نشان می دهند و نه مقدار را، و تصمیم گرفتن بر اساس جهت هیچ اشکالی ندارد؛ گزارش دادنشان به عنوان مقدار دقیق اشکال دارد.

از کجا شروع کنیم و کجا پول بدهیم؟

ترتیبی که ما روی پروژه های واقعی می رویم و در نود درصد موارد کافی است: اول سرچ کنسول را وصل کنید، چون تنها منبع داده واقعی کلیک شماست و رایگان است. بعد همان هشت بررسی بالا را روی مهم ترین صفحه هایتان بزنید و هر چه پیدا شد را درست کنید. تازه بعد از این دو مرحله سراغ ابزار پولی بروید، آن هم برای یک سوال مشخص که در دو مرحله قبل جواب نگرفته.

پول را برای چه چیزی بدهید؟ برای داده ای که خودتان نمی توانید تولیدش کنید: کلمات رتبه دار رقیب، فهرست لینک دهنده ها، حجم جستجوی یک بازار. پول ندادن برای چیزی که یک درخواست HTTP جوابش را می دهد، صرفه جویی نیست؛ ندانستن تفاوت است.

و یک موضع که همه با آن موافق نیستند: برای یک کسب و کار کوچک ایرانی، اشتراک ماهانه یک سرویس بزرگ خارجی معمولا زودتر از موعد است. نه به خاطر قیمت، بلکه به این دلیل که داده اش برای بازار فارسی همان محدودیت هایی را دارد که بالاتر گفتیم، و شما هنوز آن قدر داده از سایت خودتان جمع نکرده اید که بشود با آن تصمیم گرفت. اول شش ماه سرچ کنسول جمع کنید. بعد ببینید کدام سوال باقی مانده که جوابش را ندارید، و همان یک سوال بگوید چه ابزاری بخرید.