ابزارهای طراحی گرافیک و کاری که هرکدام بلدند

چرا سوال درست، نام نرم افزار نیست؟

سوال تازه کارها معمولا این است: فتوشاپ یاد بگیرم یا ایلاستریتور. جواب اصلا در آن دو نام نیست. در این است که فایلی که تحویل می دهید قرار است کجا برود.

یک لوگو را تصور کنید که به شکل PNG با عرض ۱۰۲۴ پیکسل تحویل داده شده. روی سایت درست دیده می شود و همه راضی اند. شش ماه بعد همان مشتری تابلوی مغازه می خواهد و آن فایل به هیچ دردی نمی خورد، چون تصویر پیکسلی اندازه دارد و بزرگ تر از اندازه اش فقط تار می شود. اگر همان نشانه وکتور بود، تابلو و کارت ویزیت و آیکون سایت هر سه از یک فایل بیرون می آمدند.

پس اولین خط تقسیم بین ابزارها این نیست که کدام گران تر یا محبوب تر است. این است که خروجی پیکسل است یا وکتور. عکس و بافت و رتوش پیکسل اند. نشانه و آیکون و تایپوگرافی و نقشه و هر چیزی که اندازه اش بعدا عوض می شود وکتور است.

بعد از این دو، سه دسته دیگر هست که هیچ کدام جای دیگری را نمی گیرند: صفحه آرایی چند صفحه ای برای چاپ، طراحی رابط کاربری که با کامپوننت و حالت و پروتوتایپ کار می کند، و ابزارهای قالب آماده که سرعت می دهند و آزادی می گیرند. دسته ششم تازه است: تولید تصویر با هوش مصنوعی، که ماده خام می دهد و نه فایل نهایی.

موضع ما صریح است. خود نرم افزار را می شود در یک هفته یاد گرفت و همه شان هم شبیه هم اند: لایه، ماسک، مسیر، تایپ. چیزی که در یک هفته یاد نمی گیرید تشخیص این است که کدام خروجی وکتور می خواهد و کدام فایل باید پنج سال دیگر هم باز شود. همان تشخیص است که کار حرفه ای را از کار آماتور جدا می کند، نه فهرست نرم افزارهایی که نصب کرده اید.

شش دسته ابزار و کاری که هرکدام می کنند

هر دسته یک سوال را جواب می دهد. ابزارهای داخل یک دسته با هم رقیب اند و ابزارهای دو دسته مختلف رقیب هم نیستند، هرچند تبلیغاتشان دوست دارد این طور به نظر برسد.

سه دسته اول را امروز یک برنامه هم می تواند پوشش بدهد. صفحه خود افینیتی می نویسد که ابزار وکتور و پیکسل و صفحه آرایی را در یک برنامه جمع کرده. ولی دسته چهارم واقعا جداست: طراحی رابط با کامپوننت و حالت و پروتوتایپ سر و کار دارد و هیچ ویرایشگر عکسی این مفاهیم را ندارد.

درباره دسته ششم یک جمله لازم است. تصویری که مدل می سازد ماده خام است. برای اتود، مود بورد و بافت پس زمینه عالی است. برای لوگو نه، چون باید فایل وکتور تحویل بدهید و باید بتوانید بگویید نشانه از کجا آمده. رتبه بندی مدل های تصویری با معیار و منبع را در ساخت تصویر با هوش مصنوعی نوشته ایم و ستون دسترسی از ایران هم همان جاست.

رایگان ها تا کجا کافی اند؟

در سه دسته اول، گزینه رایگان یک مصالحه نیست. گیمپ روی صفحه خودش «برنامه ای که آزادانه توزیع می شود» توصیف شده، برای رتوش عکس و ترکیب و ساخت تصویر، و نرم افزار آزاد جامعه محور زیر پروانه GNU GPL است. اینکسکیپ هم ویرایشگر وکتور آزاد و متن باز زیر همان پروانه است، برای گنو/لینوکس و ویندوز و مک، و مهم تر اینکه فرمت اصلی اش خود SVG است و صفحه خودشان می نویسد SVG و AI و EPS و PDF و PS و PNG را وارد و صادر می کند.

افینیتی از این هم جلوتر رفته. صفحه خودشان می نویسد: «بله، افینیتی واقعا رایگان است. می توانید از هر ابزاری در استودیوهای Pixel و Vector و Layout و از همه امکانات شخصی سازی و خروجی، هر قدر که خواستید، بدون هیچ محدودیت یا پرداختی استفاده کنید.» برای مک و ویندوز موجود است و نسخه آیپد را «به زودی» نوشته اند. دو چیز را هم صریح می گویند: برای دانلود باید حساب بسازید، و ابزارهای هوش مصنوعی کنوا داخل افینیتی فقط با پلن پولی کنوا باز می شوند.

فیگما داستان دیگری دارد، چون آنجا رایگان یعنی محدود و نه کم امکانات. صفحه قیمت خودشان برای پلن Starter «درفت نامحدود» و کیت ها و قالب های رابط و «۱۵۰ اعتبار هوش مصنوعی در روز، تا ۵۰۰ در ماه» می نویسد، و صفحه راهنمایشان محدودیت واقعی را روشن می کند: یک تیم با یک پوشه و سه فایل، و تاریخچه نسخه ۳۰ روز. پلن Professional را ۱۶ دلار در ماه برای هر صندلی کامل نوشته اند.

درباره کنوا در این درس هیچ عددی نمی نویسیم. صفحه قیمت گذاری خودشان از سرور ما باز نشد و عدد دست دوم درباره پلن رایگان کسی نمی نویسیم؛ همان قاعده ای که در کل این سایت رعایت می کنیم.

هزینه واقعی مسیر رایگان جای دیگری است و کسی رویش تاکید نمی کند: تبادل فایل. مشتری یا چاپخانه ای که .ai یا .psd یا .indd می فرستد، همان را هم پس می خواهد. باز کردن این فایل ها در ابزار دیگر معمولا ممکن است، ولی «باز شدن» با «عین همان دیده شدن» یکی نیست: افکت ها و فونت ها و بعضی ویژگی های چاپی سر همین تبدیل جا می مانند.

از ایران چه چیزی در دسترس است؟

اینجا فقط چیزی را می نویسیم که در سند خود شرکت ها آمده و لینکش را می دهیم. بقیه اش را نمی دانیم و «نمی دانیم» را هم می نویسیم.

ادوبی در پروانه کاربر نهایی خودش نوشته است که صادرات و صادرات مجدد محصولات نرم افزاری اش تابع مقررات صادرات ایالات متحده است و این نرم افزار نمی تواند به کوبا، ایران، عراق، لیبی، کره شمالی، سودان، سوریه یا هر کشوری که آمریکا کالا به آن تحریم کرده صادر یا صادر مجدد شود. این جمله خود ادوبی است، در سند خودشان، و نام ایران در همان فهرست است.

فیگما در شرایط استفاده اش بند جدایی برای کنترل صادرات دارد: استفاده از پلتفرم تابع قوانین کنترل صادرات و تحریم های اقتصادی از جمله مقررات صادرات آمریکا و قواعد اداره کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا است، و فیگما می نویسد ممکن است برای انجام تعهداتش اقداماتی مثل تعلیق دسترسی به پلتفرم انجام بدهد. باز هم: این حرف خودشان است، نه تفسیر ما.

چیزی که نمی دانیم را هم صریح بگوییم. ما این سرویس ها را از ایران آزمایش نمی کنیم و درباره اینکه امروز روی اتصال شما چه اتفاقی می افتد ادعایی نداریم. صفحه ای هم از افینیتی پیدا نکردیم که فهرست کشورها را منتشر کرده باشد، پس وضعیت افینیتی برای ایران در این درس نامعلوم است و نامعلوم می ماند. اگر صفحه یک سرویس اسم کشور شما را نیاورده، این یعنی نامعلوم، نه یعنی بله.

و یک چیز را اینجا نمی نویسیم: راه دور زدن. نه به این دلیل که راه بلد نیستیم بگوییم، بلکه چون این پرسش حقوقی و قراردادی است و جواب دادنش به جای شما کار ما نیست. کاری که به جایش می شود کرد این است: نرم افزار آزاد اصلا مرحله خرید و حساب ندارد، و مسیر کاری تان را روی فرمت هایی ببندید که به هیچ حساب و اشتراکی وابسته نیستند.

یک زنجیره ابزار که با آن می شود کار کرد

چهار کار پرتکرار، و مسیری که هرکدام از ابزار تا تحویل طی می کنند.

• لوگو. اتود روی کاغذ یا ماده خام از یک مدل تصویری، بعد ترسیم دوباره در ابزار وکتور. تحویل: فایل وکتور به عنوان منبع، به علاوه SVG برای وب و PDF برای چاپخانه و چند PNG با پس زمینه شفاف در اندازه های لازم، به علاوه نسخه تک رنگ.
• پست شبکه اجتماعی. قالب آماده یا فایل خودتان با اندازه ثابت، خروجی PNG یا JPG. اینجا سرعت مهم تر از انعطاف است و ابزار قالب محور کار درستی می کند.
• کاتالوگ چاپی. ابزار صفحه آرایی، رنگ CMYK، عکس ها با تفکیک پذیری مناسب چاپ، خروجی PDF آماده چاپ با تنظیماتی که چاپخانه می خواهد. اندازه و نشان برش را از خود چاپخانه بپرسید و حدس نزنید.
• رابط سایت یا اپلیکیشن. ابزار رابط کاربری، کامپوننت و استایل از همان اول، و خروجی SVG برای آیکون ها. آنچه برنامه نویس لازم دارد فایل زیبا نیست؛ اسم و مقدار است.

یک عادت که کار را تمیز نگه می دارد: کنار هر تحویل یک یادداشت کوتاه بگذارید که در آن اسم فونت ها، حالت رنگ، و کدهای رنگ اصلی نوشته شده باشد. سه خط است و شش ماه بعد از دوباره کاری جلوگیری می کند.

و جمله ای که کل این درس روی آن ایستاده: چیزی که تحویل می دهید فایل است، نه نرم افزار. مشتری با نام برنامه شما کاری ندارد؛ با اینکه فایل باز شود و درست چاپ شود کار دارد.