پشتیبانی سایت شامل چه چیزی است و چه چیزی نیست

کاری که واقعا در یک سال انجام می شود

روی سایت هایی که نگه می داریم، کار سالانه تقریبا همیشه همین شش تاست:

• به روزرسانی هسته، افزونه ها و قالب، با یک بررسی بعد از هر بار. مهم ترین بخش این کار نه خود آپدیت، که نگاه کردن به سایت بعد از آپدیت است.
• پشتیبان گیری خودکار روی جایی بیرون از همان سرور، و دست کم یکبار در سال بازیابی آزمایشی.
• پایش در دسترس بودن، تا وقتی سایت پایین می آید شما اولین نفر بفهمید نه مشتری.
• رسیدگی به تغییرات بیرونی که تاریخ دارند: نسخه PHP، انقضای گواهی SSL، انقضای دامنه، تغییر قوانین درگاه پرداخت.
• پاک سازی دوره ای دیتابیس و فایل های اضافه، که با گذشت زمان روی سرعت اثر می گذارند.
• تغییرات کوچک محتوایی که صاحب سایت خودش وقت یا حوصله اش را ندارد.

جمع ساعت واقعی این کارها روی یک سایت شرکتی معمولی، در ماه چند ساعت بیشتر نیست. هر کسی که برای همین کارها رقم بزرگی می گیرد، در واقع دارد آماده باش می فروشد؛ و اگر شفاف بگوید، ایرادی هم ندارد.

چیزی که پشتیبانی نیست و اغلب انتظارش می رود

مرز اصلی اینجاست و بیشترین اختلاف ها هم سر همین است. این ها معمولا داخل پشتیبانی نیستند:

• ساختن صفحه جدید یا بخش جدید. این توسعه است.
• سئو. پشتیبانی سایت را زنده نگه می دارد؛ رتبه گرفتن کار دیگری است با ورودی و خروجی دیگر.
• تولید محتوا و عکس.
• بازطراحی ظاهر.
• هزینه سرویس های شخص ثالث. تمدید دامنه و هاست پول خودش را می خواهد، حتی اگر پشتیبان شما آن را برایتان انجام بدهد.

در قرارداد بخواهید همین فهرست را با همین صراحت بنویسند. جمله «پشتیبانی کامل سایت» هیچ چیزی را مشخص نمی کند و روزی که اختلاف پیش بیاید، به نفع کسی تفسیر می شود که آن را نوشته است.

سه سطحی که در عمل وجود دارد

بازار ایران هر اسمی روی بسته ها می گذارد، ولی در عمل سه چیز متفاوت فروخته می شود:

• نگهداری فنی. آپدیت، پشتیبان، پایش، امنیت. بدون تغییر محتوا. ارزان ترین و برای اکثر سایت های شرکتی کافی ترین.
• نگهداری به علاوه ساعت کار. همان بالا، به اضافه سقف مشخصی ساعت در ماه برای تغییرات کوچک. ساعت استفاده نشده معمولا منتقل نمی شود؛ این را قبل از امضا بپرسید.
• پشتیبانی فروشگاهی. فرق واقعی دارد، چون یک ساعت خواب سایت فروشگاهی یعنی سفارش از دست رفته و مسیر پرداخت اجزای بیشتری دارد که می توانند خراب شوند.

کجا پشتیبانی ماهانه به درد شما نمی خورد

ما هم پشتیبانی می فروشیم و باز می گوییم: اگر سایت شما پنج صفحه معرفی است که سالی یکبار عوض می شود، فروشگاه نیست، فرم حساس ندارد و ترافیک قابل توجهی هم از گوگل نمی گیرد، قرارداد ماهانه احتمالا برایتان صرف نمی کند.

در آن حالت این سه تا را بخرید و بقیه اش را رها کنید: به روزرسانی خودکار روشن، پشتیبان خودکار روی فضای بیرونی، و یک بازبینی سالانه. هزینه اش کسری از قرارداد ماهانه است و نود درصد ریسک را می پوشاند.

و برعکس، سه حالت که در آن ها نبود پشتیبانی گران تمام می شود: فروشگاه فعال، سایتی که سرنخ فروش می آورد و خوابش مستقیم پول است، و سایتی که کد اختصاصی دارد و کسی جز سازنده اش با آن آشنا نیست.

سوال هایی که قبل از امضا باید بپرسید

هر پنج تا جواب کوتاه دارند و اگر فروشنده طفره رفت، همان جواب شماست:

• زمان پاسخ چقدر است و در چه ساعت هایی؟ «۲۴ ساعته» بدون تعریف زمان پاسخ یعنی هیچ.
• پشتیبان ها کجا ذخیره می شوند و اگر فردا از شما جدا شوم، چطور تحویلشان می گیرم؟
• دسترسی مدیریت سایت و هاست و دامنه به نام چه کسی است؟
• گزارش ماهانه می دهید؟ چه چیزی داخلش است؟
• اگر سایت هک شد، پاک سازی داخل قرارداد است یا هزینه جدا دارد؟

سوال سوم مهم ترین است و کمتر از همه پرسیده می شود. دامنه و هاست باید به نام شما باشد، حتی اگر مدیریتش دست کس دیگری است. اگر این طور نباشد، روزی که بخواهید جدا شوید تازه می فهمید سایت را در اختیار ندارید. اگر همین حالا در این وضعیت هستید، انتقال سایت وردپرس به هاست جدید نشان می دهد جابجایی خودش کار سختی نیست؛ سخت، گرفتن دسترسی است.

چطور بفهمید پشتیبانی فعلی تان کار می کند

سه چیز را همین امروز چک کنید. تاریخ آخرین پشتیبان موفق. نسخه فعلی وردپرس و افزونه ها. و تاریخ انقضای دامنه. اگر یکی از این سه تا را نمی دانید و پشتیبان شما هم بلافاصله جواب نداد، در عمل پشتیبانی ندارید.

برای مقایسه، وضعیت خود ما روی همین سایت: وردپرس ۷.۰.۴ با به روزرسانی خودکار هسته روشن، و PHP 8.5.2 که تا پایان ۲۰۲۹ پشتیبانی امنیتی دارد. هیچ کدام دستاورد نیست؛ فقط نشان می دهد جواب دادن به این سه سوال باید چند ثانیه طول بکشد.

اگر سایتتان روی هاستی است که هنوز نسخه قدیمی PHP می دهد، مشکل از پشتیبان نیست و با هاست به روز حل می شود. اگر کندی هم دارید، یکبار درست کردن سرعت کار جدایی از نگهداری است و یکبار انجام می شود. و اگر به این نتیجه رسیدید که سایت فعلی ارزش نگهداری ندارد، ساخت سایت جدید گاهی از تعمیر مداوم ارزان تر تمام می شود.

پرسش های رایج

هزینه پشتیبانی سایت چقدر است؟

به تعداد ساعت و سطح تعهد بستگی دارد، نه به تعداد صفحه. قبل از مقایسه قیمت، فهرست کارهای داخل قرارداد را کنار هم بگذارید؛ دو بسته با قیمت یکسان ممکن است دو کار کاملا متفاوت باشند.

پشتیبانی سایت شامل سئو هم می شود؟

معمولا نه، و بهتر است نشود. پشتیبانی خروجی اش پایداری است و سئو خروجی اش رتبه؛ وقتی در یک قرارداد جمع شوند، هیچ کدام قابل ارزیابی نیستند.

خودم می توانم سایت را پشتیبانی کنم؟

اگر وقت و علاقه اش را دارید، بله. سه کار حداقلی دارد: به روزرسانی منظم، پشتیبان بیرونی و بازیابی آزمایشی. سخت ترین بخشش انضباط است، نه دانش فنی.

اگر پشتیبان سایت را عوض کنم چه چیزی باید تحویل بگیرم؟

دسترسی مدیر وردپرس، دسترسی هاست، مالکیت دامنه، آخرین پشتیبان کامل و فهرست سرویس های شخص ثالثی که به سایت وصل هستند. اگر یکی از این ها را ندهند، انتقال متوقف می شود.