دیجیتال مارکتینگ

آموزش ایمیل مارکتینگ

ایمیل مارکتینگ یعنی فرستادن پیام به کسانی که خودشان آدرسشان را به شما داده اند، و ارزش واقعی اش این است که آن فهرست مال خودتان است و هیچ الگوریتمی نمی تواند از شما بگیردش. سخت ترین بخش کار نوشتن ایمیل نیست، رساندن ایمیل به اینباکس است.

  • درس ۶ از ۸
  • میانی
  • رایگان، بدون ثبت نام

زنجیره ایمیل: از آدرس تا مشتری همیشگی

هر حلقه یک بار نوشته می شود و بعد خودکار می رود.

  1. ۱ فهرست

    فرم روی سایت خودتان، با یک دلیل مشخص و یک ایمیل تایید

  2. ۲ خوش آمد

    همان چیزی که وعده اش را دادید، به اضافه دو خط درباره ادامه کار

  3. ۳ دو ایمیل آموزشی

    چیزی که به کارش می آید حتی اگر هرگز نخرد

  4. ۴ پیشنهاد

    یک پیشنهاد، یک دکمه، بدون شمارش معکوس دروغی

  5. ۵ نگه داشتن

    برای کسی که خریده: یادآوری تمدید، یا فقط پرسیدن که مشکلی هست

فاصله بین حلقه ها را این شکل نمی گوید، چون عدد درستش به کار شما بستگی دارد و هر عددی اینجا برای نیمی از خوانندگان غلط است.

آخرین بررسی: فکت ها و نام ابزارهای این درس در همین تاریخ با منابعشان بازبینی شده اند.

ایمیل برای مشتری ایرانی چقدر جواب می دهد

کمتر از آنچه کتاب های خارجی می گویند. در بازار مصرفی ایران، جایی که در آن کتاب ها ایمیل نشسته است را تلگرام و پیامک گرفته اند: آدم اینجا اینباکسش را برای خرید باز نمی کند، برای کار و بانک و فاکتور باز می کند. اگر فروشگاه لباس دارید و انتظار دارید خبرنامه هفتگی مثل نمونه های آمریکایی فروش بیاورد، احتمالا ناامید می شوید.

ولی یک چیز هست که تلگرام و اینستاگرام ندارند و همین باعث می شود ایمیل ارزش وقت گذاشتن داشته باشد: آدرس مال شماست. کانال شما را می شود بست، صفحه شما را می شود محدود کرد، الگوریتم می تواند فردا تصمیم بگیرد پست شما را کمتر نشان بدهد. فایل آدرس ها روی کامپیوتر خودتان می ماند و هیچ کس نمی تواند آن را از شما بگیرد. به همین دلیل ایمیل را نه به عنوان کانال فروش، که به عنوان بیمه مخاطب نگاه کنید.

سه جا ایمیل واقعا کار می کند و ما این را از کار خودمان می گوییم نه از تحقیق بازار: فروش به کسب و کارها، جایی که طرف مقابل هرچه بگویید در اینباکس کاری اش می خواند؛ پیام های تراکنشی مثل فاکتور و کد تایید و یادآوری تمدید، که اصلا کسی انتظارشان را دارد؛ و مشتری قدیمی، که یک بار خرید کرده و اسم شما را می شناسد. برای بقیه موارد، کانال تلگرام اغلب ابزار درست تری است و صادقانه تر این است که همین را بگوییم.

پاکت های شیشه ای سفید که از سه ایست بازرسی قرمز، سبز و آبی می گذرند و سطل اسپم تقریبا خالی در انتها

فهرست را از کجا بیاورید، و چرا فهرست خریدنی کار را خراب می کند

از یک جا: فرمی روی سایت خودتان، با یک دلیل مشخص برای پر کردنش. «عضویت در خبرنامه» دلیل نیست. «چک لیست چهارده بندی که قبل از سفارش سایت باید بدانید» دلیل است، چون طرف می داند در ازای آدرسش چه می گیرد. بعد از ثبت نام، یک ایمیل تایید بفرستید و تا وقتی روی لینکش کلیک نکرده اند آدرس را به فهرست اصلی اضافه نکنید؛ این کار فهرست را کوچک تر و کیفیتش را بالاتر می کند و جلوی آدرس های تایپی و جعلی را می گیرد.

حالا چرا فهرست خریدنی جواب نمی دهد، و دلیلش اخلاقی نیست، فنی است. گوگل برای هر کسی که به جیمیل ایمیل می فرستد شرط گذاشته که نرخ اسپم گزارش شده در Postmaster Tools زیر ۰.۳ درصد بماند. یعنی از هر هزار ایمیلی که می فرستید، سه نفر اجازه دارند دکمه «گزارش هرزنامه» را بزنند. آدم هایی که آدرسشان را نداده اند و اسم شما را نمی شناسند دقیقا همان کاری را می کنند که هر کس دیگری می کرد: گزارش می دهند. آن سه نفر خیلی زود پر می شود.

و جریمه اش را فهرست خریداری شده نمی دهد، دامنه شما می دهد. سابقه بد به نام دامنه و آی پی فرستنده ثبت می شود، نه به نام کسی که فهرست را فروخته. بعد از آن ایمیل فاکتور و کد تایید شما هم به اسپم می رود، یعنی چیزی را شکسته اید که اصلا بازاریابی نبود. ده هزار آدرس ارزان که یک بار کار می کند، در برابر صد آدرس که خودشان آمده اند و سال ها می شود به آنها نوشت: انتخاب سختی نیست.

چرا ایمیل به اسپم می رود: SPF و DKIM و DMARC به زبان ساده

چون سرور مقصد شما را نمی شناسد و باید از روی چند نشانه تصمیم بگیرد. سه تا از این نشانه ها را خودتان می سازید و در DNS دامنه می گذارید.

SPF فهرستی است از سرورهایی که اجازه دارند به نام دامنه شما ایمیل بفرستند. سرور گیرنده نگاه می کند ایمیل از کدام آی پی آمده و آن آی پی در فهرست هست یا نه. DKIM یک امضای رمزنگاری شده روی خود پیام است: کلید عمومی در DNS منتشر می شود و گیرنده با آن چک می کند که متن در راه دستکاری نشده باشد. DMARC رکوردی است که به گیرنده می گوید اگر آن دو با آدرس فرستنده هم خوان نبودند چه کند، و گزارش نتیجه را به کجا بفرستد. سیاست DMARC می تواند هیچ کاری نکردن باشد، می تواند قرنطینه باشد، می تواند رد کردن باشد.

گوگل این را از حالت توصیه درآورده و شرط کرده است. از اول فوریه ۲۰۲۴، هر کسی که به حساب های جیمیل ایمیل می فرستد باید SPF یا DKIM را برای دامنه فرستنده تنظیم کرده باشد، رکورد DNS مستقیم و معکوس معتبر داشته باشد (همان PTR)، از اتصال TLS استفاده کند و نرخ اسپمش زیر ۰.۳ درصد بماند. و هر کسی که روزانه بیش از پنج هزار پیام به جیمیل می فرستد باید هم SPF و هم DKIM را داشته باشد، DMARC هم داشته باشد (سیاستش می تواند none باشد)، و در پیام های بازاریابی لغو اشتراک یک کلیکی به همراه یک لینک لغو اشتراک آشکار در متن بگذارد.

یک نکته که در راهنماها کمتر می بینید: PTR یعنی وقتی آی پی سرور فرستنده را برعکس جستجو می کنند، باید به نامی برسد که همان آی پی را برمی گرداند. این تنظیم در DNS دامنه شما نیست، در پنل شرکتی است که سرور را به شما داده. اگر ایمیل هایتان بی دلیل به اسپم می رود و سه رکورد بالا هم درست است، این همان جایی است که باید نگاه کنید.

ایمیل از سرور شما تا اینباکس از کجاها رد می شود

هر ایست بازرسی می تواند ایمیل را به اسپم بفرستد، و همه شان قبل از خوانده شدن پیام اتفاق می افتند.

  1. ۱

    ارسال

    اتصال باید TLS باشد

  2. ۲

    هویت سرور

    رکورد DNS مستقیم و معکوس معتبر، همان PTR

  3. ۳

    SPF و DKIM

    آی پی مجاز است؟ امضا سالم است؟

  4. ۴

    هم خوانی DMARC

    دامنه فرستنده با SPF یا DKIM یکی است؟

  5. ۵

    سابقه فرستنده

    نرخ اسپم گزارش شده باید زیر ۰.۳ درصد بماند

شرط های این مسیر از راهنمای فرستنده خود گوگل است و فقط درباره جیمیل حرف می زند. سرویس های دیگر شرط های خودشان را دارند و ما آنها را اینجا ادعا نمی کنیم.

پنج ایمیلی که تقریبا هر کسب و کاری لازم دارد

نه پنج ایمیل هفتگی. پنج نقشی که یک زنجیره ایمیل بازی می کند، و هر کدام یک بار نوشته می شود و بعد خودکار می رود.

خوش آمد، بلافاصله بعد از تایید آدرس. همان چیزی را بدهید که وعده اش را داده بودید و در دو خط بگویید بعدا قرار است چه بفرستید و هر چند وقت. این ایمیل بیشترین شانس خوانده شدن را دارد، چون طرف همین الان روی دکمه زده است. دو ایمیل آموزشی در فاصله چند روز: چیزی که به کار خواننده می آید حتی اگر هرگز از شما نخرد. اینجاست که تصمیم می گیرد شما را جدی بگیرد یا نه.

پیشنهاد، بعد از آن دو. حالا که چیزی به او داده اید می توانید بگویید کارتان چیست و چطور می شود سفارش داد. یک پیشنهاد، یک دکمه، بدون شمارش معکوس دروغی. و نگه داشتن، که ایمیلی است برای کسی که قبلا خریده: خبر یک قابلیت تازه، یادآوری تمدید، یا فقط یک سوال که آیا مشکلی هست. این آخری بیشترین جواب را می گیرد و کمترین کسی می فرستدش.

فاصله ها را ما عدد نمی دهیم، چون عدد درستش به کاری که می کنید بستگی دارد و هر عددی که اینجا بنویسیم برای نیمی از خوانندگان غلط است. قاعده ای که خودمان به کار می بریم ساده تر است: هر ایمیل باید به تنهایی برای خواننده ارزش داشته باشد، حتی اگر ایمیل بعدی هرگز نیاید. اگر ایمیلی این آزمون را رد کرد، آن را نفرستید.

چه چیزی را درست کنید و چه چیزی را اصلا نفرستید

قبل از فرستادن اولین کمپینیک بار کار، همیشه اثر

قبل از ارسال انجام بدهید

  • SPF و DKIM را برای دامنه فرستنده تنظیم کنید
  • رکورد DMARC بگذارید، حتی با سیاست none
  • PTR آی پی سرور را در پنل سرور چک کنید
  • لینک لغو اشتراک آشکار در متن بگذارید
  • نسخه متنی ساده را کنار نسخه HTML بفرستید
  • اول برای خودتان بفرستید و در پوشه اسپم هم نگاه کنید

هرگز نکنید

  • فهرست آدرس خریدن یا از جای دیگری کپی کردن
  • پنهان کردن یا سخت کردن لغو اشتراک
  • فرستادن کل کمپین از دامنه اصلی در همان روز اول
  • موضوع فریبنده ای که با متن ایمیل نمی خواند
  • تصمیم گرفتن بر اساس نرخ باز شدن

این فهرست رسیدن به اینباکس را تضمین نمی کند. سابقه فرستنده در روزها و هفته ها ساخته می شود و هیچ تنظیمی آن را یک شبه درست نمی کند.

چه چیزی را اندازه بگیرید، و چرا نرخ باز شدن عدد قابل اتکایی نیست

نرخ باز شدن را با یک تصویر خیلی کوچک می شمارند: در متن ایمیل یک عکس نامرئی هست و وقتی برنامه ایمیل آن را از سرور می گیرد، سرور می فهمد ایمیل باز شده. مشکل این است که خیلی از برنامه های ایمیل تصویرها را خودشان از قبل می گیرند، حتی اگر کاربر ایمیل را باز نکرده باشد.

اپل این را صریح نوشته است: قابلیت Mail Privacy Protection آی پی کاربر را پنهان می کند و «جلوی این را می گیرد که فرستنده ببیند شما ایمیلش را باز کرده اید یا نه». پس هر بار که نرخ باز شدنتان بالا و پایین می رود، شاید هیچ ربطی به موضوع ایمیل شما نداشته باشد. چقدر از خوانندگان شما از میل اپل استفاده می کنند؟ ما نمی دانیم و عددی هم برای بازار ایران ندیده ایم؛ همین که ندانید یعنی نباید روی این عدد تصمیم بگیرید.

سه چیزی که واقعا قابل اتکاست: کلیک روی لینکی که خودتان برچسب زده اید و می توانید در آنالیتیکس دنبالش کنید؛ لغو اشتراک، که تنها بازخورد صادقانه ای است که مجانی می گیرید؛ و کاری که در انتهای زنجیره اتفاق افتاده، یعنی همان تماس یا سفارش یا ثبت نام. اگر فقط جا برای یک عدد داشتید، همان آخری را نگه دارید.

مسیر سریع با هوش مصنوعی

نوشتن پنج ایمیل از صفر همان جایی است که اغلب کار متوقف می ماند: یکی نوشته می شود و بقیه هرگز. کار سریع این نیست که به مدل بگویید یک زنجیره ایمیل بنویس، چون آن وقت پنج متن تبلیغاتی بی ربط می گیرید. کار سریع این است که اول یک بریف کوتاه از پیشنهاد خودتان بدهید، بعد از مدل بخواهید نقشه زنجیره را با نقش هر ایمیل بسازد، و تازه بعد از تایید آن نقشه، متن ها را یکی یکی بگیرید. سه مرحله جدا، نه یک درخواست بزرگ.

  1. بریف را در ده خط بنویسید: چه می فروشید، مشتری دقیقا کیست، چه چیزی در ازای آدرس داده اید، و یک چیز که رقیبتان ندارد.
  2. نقشه زنجیره را بخواهید: پنج ردیف، هر ردیف نقش ایمیل و تنها کاری که آن ایمیل باید بکند. متن نخواهید، فقط نقشه.
  3. نقشه را خودتان اصلاح کنید. اینجا جایی است که کار شما تعیین کننده است و ده دقیقه وقت گذاشتن اینجا از بازنویسی پنج متن ارزان تر است.
  4. ایمیل ها را یکی یکی بگیرید و بعد از هر کدام بگویید کدام جمله را دوست نداشتید. مدل در دور دوم خیلی بهتر از دور اول کار می کند.
  5. هر عدد، قیمت، تاریخ و اسم را خودتان بنویسید. برای کار مکانیکی مثل ساخت نسخه های متن ساده، یک مدل ارزان و سریع از کلاس Flash کافی است؛ برای بریف و نقشه، مدل قوی تر. انتخاب امروزی را در بخش هوش مصنوعی سایت ببینید.

نسخه آماده کپی

کسب و کار: {در یک جمله چه می فروشید}
مشتری: {دقیقا چه کسی، نه «همه»}
چیزی که در ازای ایمیل داده ام: {نام همان فایل یا تخفیف یا راهنما}
یک چیز که رقیب من ندارد: {یک مورد واقعی و قابل اثبات}
لحنی که می خواهم: {مثلا ساده و بدون شعار}

مرحله اول را انجام بده و همین جا بایست:
نقشه یک زنجیره پنج ایمیلی را در یک جدول بده. ستون ها: شماره، نقش ایمیل، تنها کاری که این ایمیل باید بکند، یک جمله که موضوع ایمیل باشد.

قانون ها:
- هیچ عدد، درصد، قیمت یا تاریخی ننویس. اگر جایی عدد لازم است، بنویس {عدد}.
- هیچ ادعایی درباره محصول من نساز که در بریف بالا نیامده باشد.
- شمارش معکوس، ظرفیت محدود و فوریت ساختگی ممنوع.
- متن ایمیل ننویس. فقط نقشه.

وقتی نقشه را تایید کردم، ایمیل شماره یک را بنویس و بایست.

قبل از اعتماد به خروجی: دو چیز از این نسخه بیرون نمی آید و باید خودتان بگذاریدشان. اول همه چیزهایی که واقعیت دارند: قیمت، تاریخ، مشخصات، اسم، و هر جمله ای که اگر غلط باشد مشتری به شما زنگ می زند. جای خالی گذاشتن در نسخه عمدی است، پس آن جاهای خالی را پر کنید و اگر مدل خودش عددی نوشت پاکش کنید. دوم اینکه هیچ کدام از این پنج ایمیل به اینباکس نمی رسد اگر SPF و DKIM و PTR درست نباشند؛ نوشتن مشکل رساندن را حل نمی کند و این دو کار اصلا به هم ربط ندارند.

هوش مصنوعی در این کار

در ایمیل مارکتینگ هوش مصنوعی در دو کار واقعا وقت آزاد می کند و در یک کار خطرناک است. وقت آزاد می کند در نوشتن نسخه اول یک زنجیره، و در ساختن چند نسخه از یک موضوع ایمیل تا خودتان بین آنها انتخاب کنید. خطرناک است وقتی از آن می خواهید درباره محصولی که ندیده حرف بزند، چون همان جا مشخصات و قیمت جعل می شود و ایمیل تنها کانالی است که آن جمله را با اسم دامنه خودتان تحویل مشتری می دهد.

ابزارهایی که واقعا کمک می کنند

  • Claude وقتی بگویید چیزی خارج از بریف ننویس، معمولا نمی نویسد و جای خالی را خالی می گذارد؛ همین برای زنجیره ایمیل مهم تر از خوش قلمی است. ایران در هیچ کدام از دو فهرست کشورهای پشتیبانی شده انتروپیک نیست و این را از صفحه خود انتروپیک خوانده ایم.
  • Gemini برای ساختن ده نسخه از یک موضوع ایمیل و بعد کوتاه کردنشان سریع و ارزان است. فارسی در فهرست زبان های پشتیبانی شده وب اپ هست، ولی ایران در فهرست کشورها نیست؛ هر دو از صفحه های راهنمای خود گوگل.
  • NotebookLM اگر راهنما یا کاتالوگ یا سوال های تکراری مشتری را دارید، این ابزار فقط از همان منبع ها جواب می سازد و همین جلوی ساختن ادعای تازه را می گیرد. گوگل نوشته است در همان مناطقی کار می کند که اپ جمنای کار می کند و ایران در آن فهرست نیست.

کجا نتیجه معکوس می دهد

خطر اصلی اینجا از جنس سئو نیست، از جنس مسئولیت است. یک جمله غلط در یک پست اینستاگرام را می شود ویرایش کرد؛ ایمیلی که رفته است برنمی گردد، و اگر در آن قیمت یا مشخصات یا تاریخ اشتباهی باشد، مشتری همان را به عنوان قول شما نگه می دارد. مدل ها این جمله ها را با اطمینان کامل می سازند و انتروپیک خودش صفحه ای در مستنداتش دارد که کارش کم کردن همین توهم است، یعنی این مسئله را سازنده مدل هم انکار نمی کند.

خطر دوم داده مشتری است. فهرست ایمیل شما اطلاعات شخصی آدم های دیگری است و چسباندن آن در یک چت باکس یعنی فرستادنش به سرور یک شرکت خارجی. اینکه آن متن برای آموزش مدل استفاده می شود یا نه به سرویس و طرح و تنظیمات بستگی دارد و هر کدام صفحه خودشان را دارند؛ انتروپیک صفحه ای درباره همین منتشر کرده است. قاعده ساده ای که خودمان به کار می بریم: نام و آدرس واقعی هیچ کس در پرامپت نمی رود، و اگر کار به نمونه نیاز دارد، نمونه ساختگی می سازیم.

منبع ها: Anthropic docs: reduce hallucinations Anthropic: is my data used for model training Anthropic: supported countries and regions Google: where Gemini Apps are available Google: NotebookLM availability

حد این توصیه

چهار چیز در این درس نیست. اول هیچ عددی درباره نتیجه: نه نرخ باز شدن معمول، نه نرخ کلیک، نه اینکه از هزار ایمیل چند سفارش درمی آید. برای بازار ایران چنین عددی منتشر نشده و ساختنش آسان است ولی درست نیست. دوم، شرط هایی که آوردیم مال گوگل و مخصوص جیمیل است و همان صفحه تاریخ به روزرسانی دارد؛ سرویس های ایرانی و شرکتی شرط های خودشان را دارند و ما آنها را نخوانده ایم. سوم، هیچ ادعایی درباره رسیدن ایمیل از سرورهای خارج به سرویس های ایمیل داخل ایران نمی کنیم، چون اندازه اش نگرفته ایم. و چهارم، RGB سرویس ایمیل مارکتینگ نمی فروشد؛ این درس از تجربه نگهداری سرور ایمیل خودمان می آید، نه از فروختن کمپین به کسی.

از تجربه خود ما

در تیر ۱۴۰۴ کدهای تایید ثبت نام ابزارهای سئوی همین سایت گاهی می رسید و گاهی نمی رسید. کد پلاگین درست بود و wp_mail() هم مقدار true برمی گرداند، که هیچ چیزی را ثابت نمی کند: آن true فقط یعنی پیام به پستفیکس تحویل داده شده. علتش در /etc/postfix/main.cf بود: inet_protocols روی all بود و پستفیکس برای هر ارسال به تصادف IPv4 یا IPv6 را انتخاب می کرد. آدرس IPv6 این سرور اصلا رکورد PTR نداشت، و جیمیل هر تلاش IPv6 را با پیام 550-5.7.25 ... does not have a PTR record setup رد می کرد. یعنی تقریبا نیمی از ایمیل ها به جیمیل ناپدید می شد و ما در سمت خودمان هیچ خطایی نمی دیدیم.

راه حل دو خط بود، inet_protocols = ipv4 و smtp_address_preference = ipv4، به علاوه یک ری استارت کامل چون این تنظیم با ریلود عوض نمی شود. امروز هم همین دو خط سر جایشان هستند. ولی نیمه دوم ماجرا هنوز باز است و همین است که این را به یک درس تبدیل می کند: PTR آدرس IPv4 این سرور mail.rgbr.ir است، با یک حرف اضافه، و آن نام اصلا resolve نمی شود؛ در حالی که پستفیکس خودش را mail.rgb.ir معرفی می کند. یعنی دقیقا همان شرط «رکورد DNS مستقیم و معکوس معتبر» که گوگل گذاشته، روی سروری که این متن را به شما نشان می دهد هنوز کامل برقرار نیست. درسی که از این گرفتیم ساده است: گزارش ارسال موفق چیزی درباره تحویل نمی گوید، و تنها جای صادق برای دیدن نتیجه /var/log/mail.log است.

سوال هایی که واقعا پرسیده می شوند

برای شروع سرویس ایمیل بگیرم یا از سرور خودم بفرستم؟

برای فهرست کوچک و ایمیل های تراکنشی، سرور خودتان با SPF و DKIM درست کافی است. برای کمپین به فهرست بزرگ، یک سرویس ارسال کار را ساده تر می کند چون سابقه آی پی و مدیریت لغو اشتراک و گزارش برگشتی را خودش دارد. مهم نیست کدام را انتخاب کنید، رکوردهای دامنه به هر حال کار شماست.

چند وقت یک بار ایمیل بفرستم؟

عددش را نمی دانیم و هر کس عددی بدهد از جایی نمی گوید. آزمون عملی این است: تا وقتی هر ایمیل به تنهایی برای خواننده ارزش دارد، فاصله درست است. جایی که برای پر کردن تقویم شروع به نوشتن می کنید، از همان جا دیگر زیاد است.

ایمیل هایم به اسپم می رود، از کجا شروع کنم؟

اول سه رکورد دامنه را چک کنید و بعد PTR آی پی سرور را، که در پنل سرور است نه در DNS دامنه. اگر همه درست بود، مسئله سابقه فرستنده است و سابقه با کم فرستادن به آدرس هایی که واقعا شما را می خواهند در چند هفته ترمیم می شود. هیچ تنظیمی این را یک شبه درست نمی کند.