سایت ساز یا طراحی اختصاصی

فرق واقعی چیست، و چرا این فقط دو گزینه نیست؟

سایت ساز سرویسی است که میزبانی و نرم افزار و ابزار ویرایش را با هم می فروشد: در مرورگر وارد می شوید، از قالب های آماده یکی را برمی دارید، متن و عکس را جا می گذارید و سایت روی سرور همان شرکت بالا می آید. طراحی اختصاصی یعنی صفحه ها برای نیاز شما نوشته می شوند و روی هاستی که خودتان انتخاب کرده اید اجرا می شوند.

تقریبا هر مقایسه ای که در فارسی می خوانید این را دو نقطه نشان می دهد، و همین جاست که تصمیم ها غلط از آب در می آیند. در عمل چهار پله وجود دارد و بیشتر کسب و کارها روی پله دوم و سوم می نشینند، نه روی دو سر طیف: سایت ساز میزبانی شده، وردپرس با قالب آماده، وردپرس با قالب اختصاصی، و برنامه ای که از صفر نوشته می شود.

چرا این تفکیک مهم است؟ چون هزینه و آزادی و بار نگهداری، هر سه، از پله ای به پله بعد بالا می روند و کسی که فقط دو سر طیف را دیده باشد فکر می کند بین «ارزان و محدود» و «گران و آزاد» گیر کرده است. تقریبا همیشه یک پله میانی هست که همان کاری را که می خواهید انجام می دهد. اگر با وردپرس آشنا نیستید، درس قبلی همین مسیر پله دوم و سوم را دقیق تر توضیح می دهد.

هزینه را در سه سال حساب کنید، نه در هفته اول

مقایسه هزینه ای که فقط روز اول را نگاه می کند همیشه به نفع سایت ساز تمام می شود، چون آنجا هنوز چیزی خرج نشده. شکل دو هزینه فرق دارد و همین شکل است که باید مقایسه شود.

هزینه سایت ساز پایین شروع می شود و تمام نمی شود. ماهانه یا سالانه است و سه چیز آن را بالا می برد: پلن بالاتر برای قابلیتی که بعدا لازم می شود، هر کاربر اضافه، و افزودنی هایی که هرکدام اشتراک جدا دارند. نکته ای که در جدول قیمت دیده نمی شود این است که شما در سال اول برای قابلیت هایی پول می دهید که ندارید و در سال دوم برای قابلیتی پول می دهید که تازه لازمتان شده.

هزینه ساخت اختصاصی برعکس است: یک مبلغ بزرگ اول، بعد هاست و دامنه که کوچک اند، و یک ردیف که تقریبا همیشه از قلم می افتد؛ بودجه نگهداری. سایتی که ساخته می شود و بعد کسی مسئولش نیست، سال دوم گران ترین حالت ممکن است، چون خرابی هایش را با نرخ اورژانسی درست می کنند.

عددهای واقعی بازار ایران را اینجا نمی نویسیم چون تکان می خورند و نوشتنشان در یک درس، اطلاعات غلط ماندگار می سازد. آنچه امروز اندازه گیری کرده ایم را جدا نگه می داریم: راهنمای هزینه طراحی سایت. کاری که در همین صفحه می توانید بکنید این است که هر دو ستون را برای سی و شش ماه جمع بزنید و هزینه خروج را هم یک ردیف جدا بنویسید.

مالکیت: وقتی بخواهید بروید، چه چیزی با شما می آید؟

این محور از هزینه مهم تر است و کمتر از آن پرسیده می شود. سوالش هم ساده است: اگر دو سال دیگر بخواهید از این سرویس بروید، دقیقا چه چیزی را می توانید ببرید؟ چهار چیز جدا هستند و هرکدام جواب خودشان را دارند.

• دامنه. باید در حساب خودتان ثبت شده باشد، نه در حساب سازنده سایت. این تنها موردی است که هیچ استثنایی ندارد. اگر نمی دانید دامنه چیست، توضیحش را جدا نوشته ایم.
• محتوا. بیشتر سرویس ها خروجی می دهند و کیفیتش زمین تا آسمان فرق می کند. یکی یک فایل تمیز به شما می دهد و یکی یک فایل که فقط خودش می تواند بخواندش.
• نشانی ها. اگر سایت جدید نشانی ها را عوض کند، هرچه آن صفحه ها در جستجو به دست آورده اند از دست می رود مگر اینکه تغییر مسیر دائمی ۳۰۱ گذاشته شود. این تنها بخشی از مهاجرت است که برگشت ناپذیر است.
• طراحی. این یکی هیچ وقت با شما نمی آید. طراحی سایت ساز روی همان سیستم کار می کند و بس. برای مهاجرت، ساخت دوباره ظاهر را از اول در بودجه بگذارید.

و یک آزمایش که به جای هر بحثی جواب می دهد: همین حالا خروجی بگیرید. نه وقتی که تصمیم به رفتن گرفته اید. یک حساب آزمایشی بسازید، یک صفحه و یک محصول بگذارید، دکمه خروجی را بزنید و فایلی که می آید را باز کنید. اگر چیزی که در می آید فایلی نیست که خودتان بتوانید بخوانید، جوابتان را گرفته اید و هیچ جدول قیمتی آن را عوض نمی کند.

سرعت رسیدن به نسخه اول، و ارزشی که واقعا دارد

اینجا سایت ساز برنده است و دلیلی برای پیچاندنش نیست. یک سایت معرفی چند صفحه ای در سایت ساز ظرف چند روز آماده می شود؛ همان سایت به شکل اختصاصی چند هفته می برد، چون قبل از کدنویسی باید محتوا و ساختار و طراحی تصمیم گرفته شود.

ولی ارزش این سرعت آن چیزی نیست که معمولا فروخته می شود. ارزشش این نیست که زودتر آنلاین می شوید؛ این است که زودتر یاد می گیرید. سایتی که این ماه بالا می آید تا ماه بعد به شما می گوید مردم دنبال چه بودند، کدام صفحه را باز کردند و از کجا تماس گرفتند. آن وقت اگر تصمیم به ساخت اختصاصی گرفتید، بر اساس داده تصمیم می گیرید و نه بر اساس حدس. سفارش دادن یک سایت اختصاصی قبل از اینکه بدانید مردم از سایت چه می خواهند، معمول ترین راه پول دور ریختن در این حوزه است.

یک اخطار هم لازم است: زود بالا آمدن با موقتی بودن یکی نیست. اگر همان نسخه سریع را دو سال نگه دارید و رشدش بدهید، دیگر نمونه اولیه نیست و هزینه خروج از آن هر ماه بزرگ تر می شود. اگر از اول می دانید که یک آزمایش است، همان اول تاریخ بگذارید که کی درباره اش دوباره تصمیم می گیرید.

سقف: سایت ساز کجا تمام می شود؟

هر سایت سازی یک فهرست امکانات دارد و بیرون آن فهرست، کاری نمی شود کرد. این ضعف محصول نیست، تعریفش است: در ازای اینکه لازم نباشد چیزی را نگهداری کنید، محدود به کاری می شوید که آنها ساخته اند.

جاهایی که در ایران زودتر از بقیه به سقف می خورند:

• وصل شدن به یک سرویس محلی: درگاه پرداخت، سامانه ارسال، حسابداری، یا هر چیزی که فقط اینجا وجود دارد.
• کنترل بخش head صفحه، یعنی همان جایی که کنونیکال و داده ساختاریافته و تگ زبان می نشینند. اگر پلن اجازه ندهد، بعضی کارهای سئو اصلا در دسترستان نیست.
• چند زبانه بودن در سطح نشانی. اینکه همان صفحه با نشانی جدا برای هر زبان وجود داشته باشد، معمولا یا افزودنی پولی است یا اصلا نیست.
• مدل داده ای که با صفحه و محصول جور در نمی آید: رزرو با قواعد، قیمت گذاری پلکانی، یا یک فهرست با فیلترهای خاص خودتان.
• کنترل سرعت. وقتی نمی توانید تصمیم بگیرید چه فایلی روی صفحه بار شود، اهرم های اصلی بهینه سازی دست شما نیست.

و حالا نکته مخالفش، که یک آژانس معمولا نمی گوید: بیشتر سایت ها هرگز به این سقف نمی رسند. یک سایت معرفی با فرم تماس و ده صفحه محتوا، تا آخر عمرش داخل فهرست امکانات هر سایت ساز معمولی می ماند. ساختن برای سقفی که هیچ وقت به آن نمی رسید، گران ترین اشتباه همین مقایسه است و بیشتر از هر چیز دیگری تکرار می شود.

پس چه وقت کدام؟

ما سایت اختصاصی می سازیم و می فروشیم، پس اگر همین جا بنویسیم سایت ساز همیشه انتخاب غلطی است، در حال فروش هستیم و نه آموزش. جواب صادقانه این است:

سایت ساز انتخاب درستی است وقتی ایده را همین فصل امتحان می کنید و هنوز نمی دانید سایت باید چه کاری بکند؛ وقتی بودجه نزدیک صفر است؛ وقتی چیزی که می خواهید یک صفحه فرود یا سایت یک رویداد است؛ و وقتی هیچ کس نیست که نگهداری را به عهده بگیرد. این آخری را جدی بگیرید: یک سایت اختصاصی بدون کسی که مسئولش باشد، شش ماه بعد از یک سایت ساز ساده هم بدتر است.

ساخت اختصاصی درست است وقتی سایت خودش کار را انجام می دهد و فقط معرفی اش نمی کند؛ وقتی باید به یک سرویس محلی وصل شود؛ وقتی کنترل نشانی ها و سرعت و بخش head برایتان اهمیت دارد؛ و وقتی کسی هست که آن را نگه دارد. برای وردپرس، همین سوال را جدا هم جواب داده ایم: طراحی سایت با وردپرس کجا درست است و کجا پول دور ریختن.

یک گزینه سوم هم امروز واقعی است و شکل خودش را دارد: سایت سازهایی که خودشان با هوش مصنوعی صفحه را می سازند. آن دسته را جدا بررسی کرده ایم، چون هم مزیت و هم دردسرهایش با سایت ساز معمولی فرق دارد: طراحی سایت با هوش مصنوعی؛ کجا جواب می دهد و کجا نه.

و اگر بعد از همه اینها هنوز مردد هستید، این تردید خودش یک جواب است. تردید یعنی نیازها هنوز ثابت نشده اند، و در آن حالت گزینه ای که کمتر شما را قفل می کند بهتر است.