شبکه های انتقال رمزارز و کارمزد

چرا یک تتر روی دو شبکه، دو چیز متفاوت است؟

تتر یک توکن نیست که در چند جا کپی شده باشد. خود شرکت تتر روی صفحه توضیح کارش می نویسد که انتشار توکن «روی بلاک چین های مختلف با توانایی های متفاوت، بسته به پروتکل انتقالی که استفاده می شود» انجام می گیرد و سیزده شبکه را نام می برد: الگورند، اولانچ، سلو، کازموس، اتریوم، EOS، لیکوئید نتورک، نیر، پولکادات، سولانا، تزوس، تون و ترون. یعنی سیزده دفتر کل جدا، که هیچ کدام دفتر دیگری را نمی خواند.

شبکه انتقال همان دفتری است که تراکنش شما در آن نوشته می شود. وقتی از صرافی برداشت می کنید، شما دو چیز را انتخاب می کنید و نه یکی: چه توکنی، و روی کدام دفتر. کیف پولی که فقط کلمه USDT را نشان می دهد، دومی را به شما نگفته است.

سند این حرف در کد خود ما هست. رجیستری شارژ ارزی پنل RGB نه دارایی را می شناسد و دو تای آنها هر دو USDT نام دارند: یکی روی ترون با ۶ رقم اعشار، یکی روی BNB Smart Chain با ۱۸ رقم اعشار. یعنی «یک تتر» روی ترون یک میلیون واحد کوچک است و روی BNB Smart Chain یک میلیارد میلیارد واحد. یک نام، یک نشان، دو مقیاس شمارش. کدی که این دو را یکی فرض کند، مبلغ را هزار میلیارد برابر اشتباه می خواند.

کدام شبکه را انتخاب کنم؟

قانونش یک جمله است و بقیه درس شرح همین یک جمله است: شبکه را گیرنده تعیین می کند و شما همان را انتخاب می کنید. صفحه واریز سرویس مقصد نام شبکه را نوشته است. کار شما این است که همان رشته را در صفحه برداشت پیدا کنید و انتخاب کنید، نه چیزی که شبیه آن است و نه چیزی که ارزان تر است.

وسوسه بزرگ این است که شبکه را از روی خود آدرس حدس بزنید. این کار داخل خانواده اتریوم اصلا جواب نمی دهد و دلیلش را می شود در کد ما دید: الگوی اعتبارسنجی آدرس برای اتریوم، برای USDT روی BNB Smart Chain و برای خود BNB، هر سه یک رشته یکسان است، 0x به علاوه چهل نویسه شانزده شانزدهی. اعتبارسنج ما نمی تواند این سه را از هم تشخیص دهد چون از هم قابل تشخیص نیستند؛ همان بیست بایت روی هر سه زنجیره یک آدرس معتبر است.

شکل آدرس فقط خانواده را محدود می کند و نه شبکه را. آدرس ترون با T شروع می شود، آدرس تون با EQ یا UQ، آدرس بیت کوین با bc1 یا ۱ یا ۳. این تفاوت ها به شما می گویند «این آدرس ترون نیست»، ولی هیچ وقت نمی گویند «این آدرس اتریوم است و نه BNB Smart Chain».

سه عادتی که ارزش دارند: نام شبکه را روی هر دو صفحه کنار هم بخوانید و مطمئن شوید یک چیز نوشته اند؛ اگر صفحه واریز فیلد اضافه ای مثل یک شناسه یا یادداشت نشان می دهد آن فیلد اختیاری نیست؛ و بار اول با مبلغ کوچک بفرستید، اگر سرویس مقصد حداقلی تعیین نکرده باشد. مبلغ کوچک هزینه یک کارمزد اضافه دارد و ارزشش را دارد.

کارمزد از کجا می آید، و چرا عددش را اینجا نمی نویسیم

سه شبکه، سه منطق کاملا متفاوت. اینها را که بفهمید، هر شبکه تازه ای هم سر جای خودش می نشیند.

مستند رسمی توسعه دهندگان بیت کوین می گوید تراکنش ها «بر اساس اندازه بایتی کل تراکنش امضا شده» کارمزد می دهند و کارمزد هر بایت «بر اساس تقاضای فعلی برای فضا در بلاک های استخراج شده» تعیین می شود و با بالا رفتن تقاضا بالا می رود. ماینر هم تراکنش ها را بر اساس کارمزد به ازای بایت مرتب می کند و از بالا برمی دارد تا فضا پر شود. نتیجه اش این است: فرستادن ده دلار و ده هزار دلار با ساختار یکسان، دقیقا یک کارمزد دارد. شما بابت پول جابه جا شده پول نمی دهید، بابت جای اشغال شده می دهید.

اتریوم به جای بایت، محاسبه را حساب می کند. مستند خود اتریوم فرمول را می نویسد: مقدار گس مصرف شده ضرب در مجموع کارمزد پایه و انعام. کارمزد پایه را خود پروتکل تعیین می کند و «در هر بلاک حداکثر ۱۲.۵ درصد» بالا یا پایین می رود، بسته به اینکه بلاک قبلی از اندازه هدف پرتر بوده یا خالی تر، و همان کارمزد پایه در لحظه ساخت بلاک سوزانده می شود و از گردش خارج. انعام چیزی است که شما اضافه می کنید تا تراکنشتان برای اعتبارسنج جذاب باشد.

ترون مدل سومی دارد: به جای پرداخت نقدی، منابع مصرف می کنید. مستند توسعه دهندگان ترون می گوید پهنای باند اندازه بایتی تراکنش را می پوشاند و انرژی اجرای قرارداد را، هر حساب روزانه ۶۰۰ پهنای باند رایگان می گیرد، انرژی هیچ سهم رایگانی ندارد و باید با استیک کردن TRX یا واگذاری از حساب دیگر به دست بیاید، و اگر هیچ کدام کافی نبود شبکه «با نرخ های ثابت TRX را از موجودی فرستنده می سوزاند» و تراکنش انجام می شود. برای همین است که انتقال روی ترون برای حسابی که TRX استیک کرده تقریبا رایگان است و برای حساب خالی نیست.

حالا بخش ناخوشایند. در این درس هیچ عدد کارمزدی نوشته نمی شود، عمدا. کارمزد این سه شبکه یک بازار زنده است و ساعتی تغییر می کند؛ عددی که امروز بنویسیم فردا غلط است و صفحه ای که عدد کهنه دارد بدتر از صفحه ای است که عدد ندارد. چیزی که کهنه نمی شود همین سه شکل بالاست. عدد را جایی بخوانید که مسئولش است: صفحه برداشت سرویسی که از آن می فرستید، پیش از تایید نهایی، کارمزد همان لحظه را نشان می دهد.

چند تاییدیه یعنی کار تمام است؟

تراکنش وقتی در یک بلاک نوشته شد، هنوز کاملا قطعی نیست. هر بلاکی که بعد از آن ساخته می شود یک تاییدیه اضافه می کند و برگرداندن تراکنش را گران تر. سرویس گیرنده تصمیم می گیرد چند تاییدیه برایش کافی است، و این عدد را خودش انتخاب می کند نه شبکه.

عددهای ما این هاست، از رجیستری زنده شارژ ارزی پنل RGB: بیت کوین ۱، لایت کوین ۲، دوج کوین ۴، اتریوم ۱۲، BNB Smart Chain ۱۵، و ترون و تون ۱. برای ترون و تون دلیل عدد ۱ فنی است و نه اعتماد: سرویس هایی که ما می خوانیم فقط تراکنش های نهایی شده را برمی گردانند، پس مرحله «دیده شد ولی هنوز تایید نشده» روی این دو اصلا وجود ندارد.

حالا نکته ای که اغلب برعکس فهمیده می شود. عدد تاییدیه بین دو شبکه قابل مقایسه نیست. مستند اتریوم می گوید زمان بین بلاک ها ۱۲ ثانیه است، پس ۱۲ تاییدیه یعنی حدود دو دقیقه و نیم. مستند بیت کوین هدف سختی را ۲۰۱۶ بلاک در ۱٬۲۰۹٬۶۰۰ ثانیه (دو هفته) تعریف می کند، یعنی به طور متوسط یک بلاک هر ۶۰۰ ثانیه، پس یک تاییدیه روی بیت کوین به طور متوسط ده دقیقه است. عدد ۱۵ ما روی BNB Smart Chain از عدد ۱ روی بیت کوین محتاطانه تر است و در عین حال سریع تر تمام می شود. عددها را در کنار زمان بلاک همان شبکه بخوانید، وگرنه نتیجه گیری تان وارونه می شود.

چه چیزی واقعا اشتباه می شود

سه شکل خرابی هست که بارها تکرار می شوند و هیچ کدام آن چیزی نیست که مبتدی از آن می ترسد.

یک: صرافی کارمزد را از خود مبلغ کم می کند. شما ۵۰ تتر می فرستید و مقصد ۴۹ و خرده ای می بیند، و اگر سیستم مقصد دنبال مبلغ دقیق بگردد تطبیق شکست می خورد. این آنقدر رایج است که ما در سیستم شارژ خودمان یک مسیر جبران برای همین ساخته ایم: کاربر هش تراکنش را ثبت می کند، ما همان هش را روی زنجیره راستی آزمایی می کنیم و به نسبت چیزی که واقعا رسیده، با نرخی که موقع صدور فاکتور قفل شده، اعتبار می دهیم. مقایسه مبلغ ها هم در کوچک ترین واحد شبکه و به صورت رشته با bcmath انجام می شود و نه با اعداد اعشاری، چون در پول، خطای گرد کردن یک اشکال نیست، یک اختلاف حساب است.

دو: شبکه اشتباه به آدرس واریز یک سرویس. اینجا بستگی دارد کلید خصوصی دست کیست. اگر آدرس مال کیف پول خودتان باشد و کلیدش را داشته باشید، پول روی آن زنجیره دیگر واقعا آنجاست و معمولا با وارد کردن همان کلید در کیف پولی که آن شبکه را پشتیبانی می کند در دسترس می شود. اگر آدرس مال یک صرافی باشد، کلید دست شما نیست و هیچ کاری از سمت شما وضع را عوض نمی کند؛ بازگرداندن، اگر اصلا انجام شود، لطف آن سرویس است و نه حق شما.

سه: توکن دارید و سوخت ندارید. USDT روی BNB Smart Chain نگه داشته اید ولی موجودی BNB تان صفر است، پس نمی توانید تکانش بدهید. توکن و سوختی که آن را جابه جا می کند دو دارایی جدا هستند و این روی هر زنجیره قراردادی صادق است. قبل از فرستادن توکن به یک کیف پول، مقدار کمی از ارز اصلی همان شبکه را هم بفرستید.

یک هشدار که به فهرست بالا وصل است: هر «پشتیبانی» که در پیام خصوصی سراغتان بیاید و بگوید می تواند انتقال اشتباه را برگرداند، کلاهبردار است. شکل این کلاهبرداری در درس های مسیر امنیت باز شده است.