شبکه چیست و انواع آن

شبکه دقیقا یعنی چه؟

یک شبکه از سه چیز ساخته می شود و بیشتر از سه تا نیست: گره ها، یعنی دستگاه هایی که حرف می زنند؛ پیوندها، یعنی کابل یا موج رادیویی بینشان؛ و قرارداد، یعنی زبان مشترکی که همه رعایتش می کنند به علاوه یک نشانی برای هر گره. دو لپ تاپ با یک کابل بینشان از همین حالا یک شبکه اند.

نشانی جایی است که بیشتر مشکل ها آنجا اتفاق می افتد، نه در کابل. اگر دو دستگاه در یک شبکه نشانی همسان نگیرند، پیوند سالم است و ارتباط برقرار نمی شود؛ همان حالتی که کاربر می گوید «کابل وصل است ولی کار نمی کند».

یک نکته که کمتر گفته می شود: شبکه درجه دارد. روی سرور خودمان، سایت برای حرف زدن با پایگاه داده اش اصلا از شبکه رد نمی شود، چون تنظیمات روی localhost است و ارتباط از یک سوکت روی همان ماشین می گذرد. حتی وقتی برنامه ای عمدا از شبکه برای حرف زدن با خودش استفاده می کند، رفت و برگشت روی خود ماشین ۰.۰۲۲ میلی ثانیه طول می کشد، در حالی که همان رفت و برگشت تا اولین مسیریاب، که یک کابل آن طرف تر است، ۰.۲۵۲ میلی ثانیه است. یعنی ده برابر دورتر، برای فاصله ای که با چشم دیده نمی شود.

پس وقتی چیزی کار نمی کند، اول تصمیم بگیرید کدام یک از این سه تکه خراب است. تجربه ما در پشتیبانی این است که بیشتر «قطعی شبکه»ها در واقع مشکل نشانی اند یا مشکل یک دستگاه خاص، و کابل و آنتن بی گناه اند.

شبکه محلی، شبکه گسترده و اینترنت چه فرقی دارند؟

فرقشان اندازه است و مالکیت، نه فناوری. شبکه محلی یا LAN یک جاست: خانه، دفتر، یک طبقه. صاحبش شمایید، نشانی هایش خصوصی اند و اجاره ای بابتش نمی دهید. شبکه گسترده یا WAN چند جا را به هم وصل می کند و تقریبا همیشه روی خطی است که از یک اپراتور اجاره کرده اید. اینترنت هم شبکه شبکه هاست و صاحب واحدی ندارد.

مرز عملی این سه تا همان جایی است که مسئولیت عوض می شود. تا روتر خانه مال شماست و خرابی اش را خودتان درست می کنید؛ از روتر به بعد چیزی است که اجاره کرده اید و تنها کاری که می شود کرد گزارش دادن است. همین یک جمله جواب نصف دعواهای تلفنی با پشتیبانی است.

و مهم ترین اشتباه رایج خانگی از همین جا می آید: وای فای و اینترنت یکی نیستند. آنتن پر روی گوشی فقط می گوید شبکه محلی سالم است و گوشی شما با روتر حرف می زند؛ درباره سلامت خط اپراتور هیچ نمی گوید. برای همین می شود آنتن پر داشت و هیچ صفحه ای باز نشود، و برای همین آزمایش کردن به همان ترتیبی که در درس اینترنت چگونه کار می کند آمد، از نزدیک به دور، جواب می دهد.

داخل خانه شما چه چیزهایی نشسته اند؟

معمولا یک جعبه که سه نقش را با هم بازی می کند. مودم خط اپراتور را به چیزی تبدیل می کند که دستگاه های شما می فهمند. روتر تصمیم می گیرد چه چیزی بیرون برود و یک نشانی عمومی را بین همه تقسیم می کند. و اکسس پوینت همان رادیویی است که وای فای می سازد. اگر پورت شبکه پشت جعبه دارید، یک سوییچ کوچک هم داخلش هست.

نشانی های داخل خانه خصوصی اند و عمدا هم خصوصی اند. سه محدوده برای همین کنار گذاشته شده اند و در سندی به اسم RFC 1918 ثبت شده اند: 10 و 192.168 و بازه 172.16 تا 172.31. نشانی روتر شما یکی از همین هاست. جالب اینکه سرور عمومی خود ما هم دروازه پیش فرضش یک نشانی از همین بازه رزرو شده است، یعنی حتی ماشینی که کل روز به دنیا جواب می دهد اول در یک شبکه محلی نشسته است.

بیرون خانه اما همه شما یک نشانی هستید. روتر ترافیک همه دستگاه ها را از یک نشانی عمومی رد می کند، و به همین دلیل سایتی که باز می کنید نمی تواند بگوید این درخواست از گوشی است یا از لپ تاپ؛ همه یک شکل به نظر می رسند. «آی پی من» که در سایت ها می بینید هم مال هیچ کدام از دستگاه های شما نیست، مال روتر است.

یک نتیجه امنیتی از همین جا می آید که کمتر کسی حواسش هست: چون دستگاه های داخل خانه از بیرون نشانی مستقیم ندارند، به طور پیش فرض از اینترنت قابل دسترسی نیستند. این یک محافظت مجانی است و همان چیزی است که با «باز کردن یک پورت» یا گذاشتن یک دستگاه در حالت DMZ از دست می رود.

کابل بکشیم یا وای فای کافی است؟

این سوال برنده ندارد و هر کس برایتان یکی را رد کند دارد چیزی می فروشد. کابل تاخیر ثابت می دهد، از دیوار و همسایه اثر نمی گیرد و ظرفیتش را با کسی تقسیم نمی کند؛ در عوض باید کشیده شود و به یک پورت وصل باشد. وای فای جابه جایی می دهد و هیچ کابلی لازم ندارد؛ در عوض هوا را با همه دستگاه های اطراف تقسیم می کند و کیفیتش لحظه به لحظه عوض می شود.

یک عدد که همه جا تبلیغ می شود و کمتر کسی درست می خواندش: عدد بزرگ روی جعبه روتر نرخ رادیو در شرایط آزمایشگاهی است، نه سرعتی که به دستگاه شما می رسد. فاصله، دیوار، تعداد دستگاه ها و شلوغی کانال هر کدام از آن کم می کنند و هیچ کدام روی جعبه نوشته نشده اند.

موضع ما ساده است: هر چیزی که ثابت است و کارش مهم است کابل بگیرد. کامپیوتر رومیزی، تلویزیونی که پخش آنلاین می کند، و ماشینی که با آن جلسه تصویری دارید. بقیه چیزها بی سیم بمانند و اگر دستگاه پشتیبانی می کند، روی باند جدیدتر که شلوغی کمتری دارد ولی از دیوار کمتر رد می شود.

و مرز این توصیه: در خانه اجاره ای که نمی شود سوراخ کرد، یا برای لپ تاپی که مدام جابه جا می شود، کابل جواب غلطی است. آنجا کار درست بهتر کردن خود وای فای است، یعنی جای روتر و انتخاب کانال، نه کشیدن سیم.

به کدام تنظیم دست بزنید و به کدام نه؟

سه کار ارزش دارند و یک بار انجام می شوند. رمز ورود به پنل روتر را عوض کنید، که با رمز وای فای فرق دارد و در بیشتر خانه ها هنوز همان مقدار کارخانه است. فریمور دستگاه را به روز کنید. و اگر روترتان شبکه مهمان دارد، مهمان ها را روی همان بگذارید تا به دستگاه های خانه دسترسی نداشته باشند.

و سه کار که فقط چون کسی در اینترنت گفته نباید انجام شوند: باز کردن یک پورت، گذاشتن یک دستگاه در حالت DMZ، و خاموش کردن دیوار آتش روتر. هر سه همان محافظت مجانی بخش قبل را برمی دارند و معمولا هم مشکلی را که به خاطرش پیشنهاد شده اند حل نمی کنند.

حقیقتی که در تبلیغ محصولات امنیتی گفته نمی شود: برای یک شبکه خانگی، خطر واقعی معمولا مهاجم حرفه ای نیست، رمز پیش فرض پنل و فریمور چند سال به روز نشده است. اولی یک دقیقه وقت می برد و دومی ده دقیقه، و هر دو از هر ابزاری که بشود خرید موثرترند.